VVD laat internationaal recht vallen als een baksteen

Tijdens het meest recente parliamentary debate parlementaire debat over de situatie in het Midden-Oosten werd opnieuw duidelijk: de government regering herkent de systematische schendingen van het internationaal recht, maar weigert consequenties te trekken. Ondanks overweldigend evidence bewijs van mensenrechtenschendingen, vooral door bondgenoten, blijft het political will politieke lef ontbreken. Het debat legde een dieptepunt bloot in de houding van de VVD, die expliciet stelt geen behoefte te hebben aan veroordeling van een bondgenoot — een uitspraak die veel zegt over de staat van de rechtsorde.

Nicole Maes (VVD) benoemde openlijk wat lang werd vermeden: dat rechtsnormen niet universeel gelden. Haar opmerking dat er geen behoefte is om een bondgenoot te veroordelen, betekent in feite dat misdaden tegen de menselijkheid — zoals torture marteling, unlawful detention illegale detentie en buitengerechtelijke executies — worden gedoogd als ze door geallieerden worden gepleegd. Dat maakt van het internationaal recht geen bindend kader, maar een selective tool selectief instrument dat afhangt van geopolitieke loyaliteit. Het is geen recht meer, maar power politics machtspolitiek in juridische verpakking.

Laurens Dassen richtte zich op een concreet voorbeeld van deze hypocrisy hypocrisie: het Nederlandse bedrijf Booking.com. Hoe kan een Nederlands bedrijf profiteren van illegale nederzettingen — die de overheid zelf als illegal illegaal bestempelt — en daar nog belastingvoordelen uit halen? Dit toont een schisma tussen retoriek en realiteit: Nederland praat over international law internationaal recht, maar handelt er niet naar. Bedrijven, handel en fiscale constructies maken deel uit van een systeem dat de bezetting in feite ondersteunt.

Hoewel moties worden aangenomen die verwijzen naar het internationaal recht, blijven ze vaak steken in zachte taal zoals 'zich inspannen voor' of 'pleiten voor'. De stap naar concrete sanctions sancties of opschorting van verdragen wordt niet gezet. Zelfs het pleiten voor naleving van de mensenrechtenclausule in het EU-Israël Associatieverdrag — een juridisch logische stap — werd door de VVD verworpen. Dat laat zien dat het probleem niet gebrek aan kennis is, maar een gebrek aan moed om politieke kosten te nemen.

Als Nederland schendingen door tegenstanders wel veroordeelt maar dezelfde daden door bondgenoten bagatelliseert, verliest het elke credibility geloofwaardigheid in het internationale verkeer. Hoe kun je Rusland aanspreken op oorlogsmisdaden terwijl je Israël deeltjes strafloosheid biedt? Het idee van een rules-based order op regels gebaseerde orde wordt dan leeg. Uiteindelijk is het niet het recht dat beslist, maar wie het breekt. En dat is het einde van wat we rechtsstaat noemen.