Viktor Orbán ve 16 Yıllık İktidarın Sonu: Avrupa'da Yeni Bir Dönem mi Başlıyor?
power ve ideology üzerine inşa ettiği 16 yıllık bir dönemi geride bırakan Viktor Orbán, Avrupa siyasetinin en tartışmalı figürlerinden biri olarak tarihe geçti. 2010'dan bu yana Macaristan'ı yöneten Orbán, ülkeyi Avrupa Parlamentosu'nun "melez rejim" olarak tanımladığı bir yapıya dönüştürdü. Kendi deyimiyle "illiberal democracy "yi savunan lider, bu modeli "Özgür Hristiyanlık" olarak da adlandırdı. Bu süre zarfında hem iç hem dış politikada büyük pressure yarattı.
Orbán, özellikle Ukrayna konusunda Avrupa Birliği yönetimiyle defalarca clash . Kiev’e yönelik maddi yardımları bloke ederek, ülkesinin Rusya ile savaşa dragged iddiasını ortaya attı. Bu tavrıyla Vladimir Putin’in AB’deki en güçlü destekçisi olarak kabul edildi. Aynı zamanda ABD Başkanı Donald Trump’ın MAGA hareketiyle yakın ilişki kurdu. Trump’ın yardımcısı JD Vance, seçimden beş gün önce Budapeşte’de seçmenlere "Viktor Orbán’ın yanında durun" çağrısında bulundu.
Yolsuzluk claims , medyanın denetimsizleşmesi ve yakın çevresine yapılan devlet ihaleleri, zamanla halktan trust kaybetmesine neden oldu. Uluslararası Şeffaflık Örgütü, Macaristan’ı yıllardır AB içinde yolsuzluk açısından en kötü sırada gösterdi. Ekonomik istikrar sağlansa da, bu başarılar çoğunlukla supporters yapılan atamalara ve kaynak dağıtımına dayandı. Mertek gibi bağımsız kuruluşlar, medya sahipliğinin sistematik olarak Fidesz destekçilerine geçtiğini rapor etti.
Orbán’ın dönüşümü, gençliğinde liberal bir aktivist olmasından başlar. 1989’da Kahramenler Meydanı’nda komünizme karşı yapılan törende cesur bir konuşma yaptı. Oxford’da eğitim gördü, George Soros’un bursuyla okudu. Ancak 1990’ların sonlarında siyasi shift ve partisini milliyetçi, liberalizm karşıtı bir yapıya dönüştürdü. Roger Scruton gibi muhafazakâr düşünürler bu dönüşümde etkili oldu. 1998’de 35 yaşında Avrupa’nın en genç başbakanı oldu, 2002 ve 2006’da seçim kaybetti, ama 2010’daki krizle yeniden yükseldi.
Orbán’ın son dönem kampanyası, özellikle Ukrayna meselesi etrafında şekillendi. Zelensky’yi petrol tedarikini engellemekle suçladı. Aynı zamanda Soros’u ve göçmenleri uzun süredir hedef aldı. 2015’te Sırbistan sınırına duvar inşa ettirildi, göçmen karşıtı yasalar yürürlüğe girdi. "Soros’u Durdur" yasası, düzensiz göçmenlere yardım edenleri cezalandırdı. AB Mahkemesi, bu uygulamaların Avrupa hukukuna aykırı olduğuna karar verdi. Son seçimlerle birlikte, bu uzun dönemin sona ermesi, Avrupa’nın political balance açısından önemli bir turning point olarak değerlendiriliyor.
İktidar o kadar uzun süre devam edince, muhalefetin sesi gerçekten yok oluyor. Artık public trust kamu güveni sadece bir gösteriye dönüştü.
Soros'a odaklanmak, aslında ekonomik failure başarısızlık ve yolsuzluk iddialarını örtbas etmek için iyi bir distraction oyundu.
Orban'ın Putin ile olan ilişkisi, AB içinde pressure baskı yaratmaya devam ediyor. Bu artık sadece Macaristan meselesi değil.
İlliberal demokrasi diye bir şey olmaz. Ya demokrasi vardır ya otoriterlik. Terim bulmaca değil, siyasi reality gerçek.
Göçmen karşıtı yasalar, insanlık dışı ama electoral success seçim başarısı için kullanılıyor. Asıl soru: bu ne kadar sustainable sürdürülebilir?
Orbán'ın Oxford geçmişiyle şu anki durumu düşünülünce, siyasette ideological shift ideolojik dönüş ne kadar radikal olabiliyor?