Hürmüz Boğazı Krizi, Kritik Madde Tedarikini Tehdit Ediyor

Hürmüz Boğazı'ndaki istikrarsızlık, yalnızca enerji değil, critical minerals kritik mineraller piyasaları için de bir kriz haline geldi. Petrol ve doğalgazın yanı sıra küresel tedarik zincirlerinin temelini oluşturan madde akışları da tehlikeye girdi. Özellikle savunma, elektrikli araçlar ve artificial intelligence yapay zeka gibi alanlarda hayati öneme sahip bu ham maddelerde yaşanan darboğazlar, üretimi tehdit ediyor.

Krizin merkezindeki sulfuric acid sülfürik asit, madencilikteki en önemli processing chemicals işleme kimyasallarından biri. Bu asit olmaksızın, düşük kaliteli cevherlerden nickel nikel, copper bakır ve cobalt kobalt gibi strategic materials stratejik materyaller ekonomik olarak işlenemiyor. Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan küresel kükürt arzının yaklaşık %24'ü Orta Doğu'dan geliyor. Boğazın kapanmasıyla birlikte kükürt fiyatlarında %70'e varan artış yaşandı.

Endonezya, küresel nikel üretiminin %60'ından fazlasını gerçekleştiriyor ancak kükürt ihtiyacının %75'ini Orta Doğu'dan importing ithal ediyor. Çin'in sülfürik asit ihracatını durdurma kararı, Endonezya'daki tesislerin yalnızca 1-2 aylık stokla çalıştığını düşünülürse ciddi bir supply risk arz riski doğuruyor. Aynı zamanda Şili gibi ülkeler, yıllık 1 milyon tondan fazla sülfürik asiti bu rotadan alıyor. Asit bağımlı üretim yöntemleri, yerel production costs üretim maliyetlerini ve küresel tedarik zincirlerini doğrudan etkiliyor.

Alüminyumda da benzer bir market pressure piyasa baskısı yaşanıyor. LME depolarından 150 bin tonun çekilmesi, inşaat, ulaşım ve renewable energy yenilenebilir enerji projelerini tehdit ediyor. Helyum ise tıbbi teşhislerde kullanılan MR cihazlarında ve yarı iletken üretiminde vazgeçilmez. Katar'daki teknik sorunlar ve boğaz trafiğinin kesilmesi, bu stratejik gazın tedarikini disrupted aksattı. Türkiye Madenciler Derneği Başkanı Mehmet Yılmaz, bu girdilerin artık sıradan raw materials ham maddeler olmadığını, üretimin her aşamasında belirleyici rol oynadığını vurguladı.

Uzmanlar, küresel tedarik zincirlerinin yapısal bir breakdown kırılmaya uğradığını belirtiyor. The Oregon Group'dan Anthony Milewski, Hürmüz Boğazı üzerinden geçen sülfürik asit ve helyum gibi industrial inputs sanayi girdilerinin güvenilirliğini sorgulamaya başladığımızı söylüyor. Bu durum, yeşil dönüşüm ve teknoloji bağımlılığı açısından tüm ülkeler için ciddi bir warning uyarı niteliğinde.