Okul saldırıları ne anlatıyor, ne anlatmıyor?

Türkiye'de Siverek ve Kahramanmaraş'ta yaşanan ve trajik şekilde sona eren school attacks okul saldırıları, toplumda derin bir public concern kamu kaygısı yarattı. Bu tür olayları anlayabilmek için, uzun süredir bu fenomeni en çok araştıran ülke olan ABD'nin research findings araştırma bulgularına bakmak gerekir. Yapılan binlerce akademik çalışma, bu saldırıların aniden ortaya çıkan rastgele cinnet değil, structural crisis yapısal bir kriz olduğunu ortaya koyuyor. Peter Langman'ın kitapları da bu durumu psikolojik olarak desteklerken, social isolation sosyal izolasyon, aile içi şiddet ve çocukluk travmalarının key factors temel etkenler olduğunu gösteriyor.

Saldırganların çoğu ağır psikiyatrik hastalıklardan muzdarip değil; bunun yerine yoğun anxiety anksiyete, depression depresyon ve dışlanmışlık hissiyle hareket ediyorlar. Araştırmalar, bu eylemlerin genellikle failin dışlayan sisteme karşı bir public suicide kamuoyuna açık intihar olarak planlandığını ifade ediyor. Bu bağlamda, revenge intikam almak ve kendilerini değerli hissettirmek için bu tür radikal yollara başvuruyorlar. Bu durum, yalnızca bireysel bir kriz değil, aynı zamanda social failure toplumsal bir başarısızlık olarak değerlendiriliyor.

Sosyolojik olarak dikkat çeken bir başka husus ise saldırganların neredeyse tamamının erkek olması. Bu durum, damaged masculinity zedelenmiş erkeklik kavramıyla açıklanıyor. Okul, fiziksel güç, popülarite ve sosyal statü gibi masculine norms erkeklik normlarını dayatan sert bir hiyerarşiye sahip. Akran bullying zorbalığına uğrayan gençler, bunu kimliklerine yönelik bir saldırı olarak algılıyor. Silah, bu gençler için kayıp itibarı reclaim geri alma yolu haline geliyor. Kriminolojideki Genel Gerginlik Teorisi, beklentilerin karşılanmaması durumunda şiddetin rasyonel bir çözüm olarak seçildiğini açıklıyor.

Ekonomik düzeyde, bu tür olaylar sadece yoksullukla değil, income inequality gelir eşitsizliği ve relative deprivation göreli yoksunluk ile de bağlantılı. Gençler, yüksek rekabet ortamında statü elde edemediklerinde derin bir anomi yaşıyor. Eğitimdeki institutional trust kurumsal güven zayıflığı, öğretmenlerin sorunları görmezden gelmesi ve öğrencilerin sessizlik kodu uygulaması, preventable disaster önlenebilir felaketleri kaçınılmaz hale getiriyor.

Dijital dünya ise yeni bir tehdit boyutu ekliyor. İnternetin karanlık köşelerinde, kitlesel şiddetleri yücelten nihalist yankı odaları var. Algoritmalar, dışlanmış gençleri bu topluluklara çekerek radicalization radikalleşmeyi hızlandırabiliyor. Ayrıca medyanın saldırganlara fame şöhret kazandırması, copycat effect kopya eylem riskini artırıyor. Bu olayları yalnızca güvenlik önlemleriyle çözmek yerine, öğrencilerin olumlu bir okul iklimi içinde kendilerini değerli hissetmelerini sağlamaya odaklanmak gerekiyor.

Sonuç olarak, bu saldırılar salt disiplinsizlik değil, toplumsal, psikolojik ve dijital baskıların birleşimiyle oluşan inevitable outcome kaçınılmaz bir sonuç. Sadece kapılara dedektör koymak değil, eğitimde human-centered approach insan odaklı bir yaklaşım benimsemek zorunlu. Aksi takdirde, şiddeti bir güç gösterisi olarak gören ve ben buradayım diyen bir gençlik profili yaygınlaşacak.