Khám sức khỏe miễn phí mỗi năm: Bước ngoặt y tế hay tham vọng khó thành?

Mỗi năm một lần, không phải để đối phó với cơn đau hay cơn sốt, mà là để prevent phòng ngừa từ sớm — đó có thể sớm trở thành thói quen sống của hàng chục triệu người dân Việt Nam. Bộ Y tế đang khẩn trương hoàn thiện chỉ thị của Thủ tướng về việc khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí, hướng tới mục tiêu bao phủ toàn dân từ năm 2026. Đây không chỉ là một chiến dịch y tế, mà là một bước đi lớn trong việc xây dựng hệ thống healthcare chăm sóc sức khỏe chủ động, nơi dữ liệu được số hóa và quản lý theo vòng đời mỗi cá nhân.

Hiện tại, dù một số địa phương đã triển khai khám định kỳ, nhưng việc này còn phân tán và thiếu đồng bộ. Dữ liệu sức khỏe nằm rải rác, chưa tạo thành dòng thông tin liên tục để theo dõi nguy cơ bệnh tật. Dự thảo mới tập trung giao rõ responsibility trách nhiệm cho các bộ, ngành và địa phương, đồng thời yêu cầu bố trí resources nguồn lực để triển khai trên toàn quốc. Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh cần đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp và khả thi — một lời nhắc nhở rằng tham vọng lớn cần bước đi vững chắc.

Lộ trình được vạch ra theo từng giai đoạn: từ 2026, ưu tiên cho người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, người có công và cư dân vùng dân tộc thiểu số, miền núi, khu vực khó khăn. Khoảng 24 triệu người lao động và 20 triệu người thuộc nhóm ưu tiên sẽ là những đối tượng đầu tiên được tiếp cận dịch vụ miễn phí. Việc tổ chức có thể diễn ra tại các cơ sở y tế đủ điều kiện hoặc qua hình thức mobile lưu động, giúp đưa y tế đến gần hơn với người dân vùng sâu vùng xa.

Kinh phí đến từ ngân sách nhà nước, quỹ Bảo hiểm y tế và các nguồn hợp pháp khác, với yêu cầu transparent công khai, minh bạch. Mục tiêu năm 2026 là khoảng 50% dân số được khám và sàng lọc, sau đó tiếp tục mở rộng để bao phủ toàn dân vào năm 2028. Một xã hội khỏe mạnh không bắt đầu từ bệnh viện, mà từ những lần khám định kỳ được planned lên kế hoạch cẩn thận — nơi phát hiện sớm giúp reduce giảm chi phí điều trị và nâng cao chất lượng dân số.

Chương trình này là bước cụ thể hóa Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, biến chủ trương thành hành động. Không chỉ là khám bệnh, mà là xây dựng hồ sơ electronic sổ sức khỏe điện tử để theo dõi liên tục. Nếu thành công, Việt Nam có thể tiến gần hơn đến một mô hình y tế hiện đại: lấy phòng bệnh làm trung tâm, thay vì chỉ chữa bệnh khi đã muộn.