Iran có thể chịu tổn thất thế nào khi Mỹ phong tỏa cảng biển
Lệnh blockade cảng biển do Mỹ ban hành đang đe dọa nghiêm trọng đến nguồn revenue hàng tỷ USD từ xuất khẩu oil của Iran, đồng thời làm tê liệt hoạt động trade đường biển – huyết mạch kinh tế của quốc gia này. Lệnh phong tỏa chính thức có hiệu lực từ ngày 13/4, trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tăng pressure buộc Iran phải chấp nhận các điều kiện trong thỏa thuận chấm dứt xung đột.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết họ sẽ chặn mọi tàu đến hoặc rời các cảng của Iran ở vịnh Ba Tư và vịnh Oman, cũng như những tàu đã nộp fee cho Iran để đi qua eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển 20% lượng dầu toàn cầu. Chỉ trong chưa đầy 36 giờ, Đô đốc Brad Cooper tuyên bố Mỹ đã "completely halt " hoạt động maritime commerce của Iran. Tính đến 14/4, sáu tàu thương mại đã quay đầu, trong khi hơn 20 tàu không liên quan Iran vẫn đi qua an toàn.
Tuy nhiên, Iran phản ứng mạnh, gọi đây là hành động "illegal " và "cướp biển". Quân đội Iran đe dọa sẽ tấn công các cảng dọc vịnh Ba Tư nếu an ninh hàng hải bị xâm phạm. Trong khi đó, các chuyên gia như Mohamad Elmasry và Frederic Schneider nhận định lệnh phong tỏa sẽ giáng blow nặng lên xuất khẩu dầu – chiếm khoảng 80% kim ngạch ngoại thương của Iran. Dù trong tháng 3 và đầu tháng 4, Iran vẫn xuất khẩu trung bình hơn 1,7 triệu thùng mỗi ngày với price trên 90 USD, giúp thu về ít nhất 4,97 tỷ USD, tương đương tăng hơn 40% so với trước xung đột, thế nhưng blockade hiện tại có thể chấm dứt chuỗi lợi nhuận này.
Iran có khoảng 127 triệu thùng dầu dự trữ trên các tàu neo đậu ngoài khơi, nhưng theo Schneider, đây chỉ là "buffer " tạm thời. Ngoài dầu, lệnh phong tỏa cũng ảnh hưởng đến non-oil trade như hóa chất, nhựa và nông sản, trong khi Iran vẫn phải nhập khẩu máy móc, điện tử và food supply . Việc gián đoạn nguồn cung có thể làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm trong nước. Một số chuyên gia cho rằng Iran có thể dùng "dark fleet " hoặc đường sắt để vượt rào, nhưng các phương án này đối mặt thách thức logistics lớn.
Câu hỏi đặt ra là liệu economic pain này có buộc Iran phải nhượng bộ, hay sẽ khiến họ cứng rắn hơn? Jonathan Yerushalmy từ Guardian lưu ý rằng việc đóng cửa Hormuz không chỉ ảnh hưởng đến Iran mà còn làm giá năng lượng toàn cầu tăng vọt – từng vượt 100 USD/thùng – gây impact ngược lại chính nền kinh tế Mỹ. Tương lai của lệnh phong tỏa vẫn còn uncertain , nhưng rõ ràng, mỗi ngày trì kéo đều làm gia tăng risk cho cả khu vực và thị trường thế giới.
Mỗi thùng dầu 100 USD là cơ hội, nhưng mất đường biển thì cơ hội cũng thành trap bẫy mất rồi.
Họ nói về luật pháp quốc tế, nhưng phong tỏa cảng thì khác gì piracy cướp biển đâu?
Iran từng sống sót qua trừng phạt, nhưng lần này áp lực direct trực tiếp và toàn diện hơn nhiều.
Ai cũng nói về dầu, nhưng tôi lo cái giá thực phẩm và điện tử nhập khẩu mới tăng vọt thì dân thường chịu không nổi.
Đội tàu bóng tối nghe như phim gián điệp, chứ logistics hậu cần thật sự có khả thi không?
Mỹ thắng về chiến thuật, nhưng nếu giá năng lượng toàn cầu tăng, thì global economy nền kinh tế toàn cầu ai cũng thua.