Điểm nóng xung đột ngày 22-4: Ông Ahmad Vahidi nắm quyền IRGC, tín hiệu nào từ Iran?
Khi thời điểm quyết định xem Iran có extend lệnh ngừng bắn hai tuần với Mỹ hay không đang đến gần, trọng tâm chú ý bất ngờ chuyển khỏi Tổng thống Masoud Pezeshkian và đổ dồn vào Ahmad Vahidi – người vừa được chỉ định đứng đầu Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Với vị trí mới, ông Vahidi giờ đây nắm trong tay tiếng nói then chốt về việc Tehran sẽ tiếp tục con đường negotiation hay quay lại đối đầu với Washington và Tel Aviv.
Ông Vahidi được nhiều chuyên gia mô tả là một trong những nhân vật hardline nhất trong phe bảo thủ Iran. Việc bổ nhiệm ông vào lực lượng có tầm ảnh hưởng quân sự và chính trị sâu rộng như IRGC đang được xem là một tín hiệu rõ ràng: giới lãnh đạo Tehran không có dấu hiệu nào của sự concession dưới sức ép từ phương Tây. Nhà phân tích chính sách đối ngoại Lisa Daftari nhận định: "Việc đưa Vahidi lên đỉnh IRGC cho thấy Iran hiện tại vẫn duy trì lập trường tough , không hề mềm mỏng hơn."
Không phải là gương mặt mới, Vahidi từng chỉ huy Lực lượng Quds – cánh tay hoạt động nước ngoài của IRGC – từ những năm 1990, trước cả khi tướng Qassem Soleimani nổi danh. Trong vai trò này, ông tham gia trực tiếp vào việc xây dựng mạng lưới influence của Iran tại Trung Đông, đặc biệt là ở Lebanon, nơi nhiều nguồn tin cho rằng ông là một trong những kiến trúc sư ban đầu của mối quan hệ với Hezbollah.
Theo Behnam Ben Taleblu thuộc Quỹ Bảo vệ các nền dân chủ (FDD), các quyết định chiến lược ở Tehran ngày càng được approved bởi IRGC hơn là chính phủ dân sự. Chuyên gia Beni Sabti từ Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel (INSS) cảnh báo: "Ảnh hưởng ngày càng lớn của Vahidi có thể khiến Iran không muốn một lệnh ngừng bắn thực chất. Xung đột kéo dài đồng nghĩa với việc IRGC tiếp tục giữ vai trò central trong bộ máy quyền lực."
Một số đánh giá còn cho rằng ông Vahidi có tầm ảnh hưởng vượt trên cả Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, và là một trong số ít cá nhân có thể tiếp cận trực tiếp Lãnh tụ Tối cao Iran. Điều này càng làm dấy lên lo ngại rằng, bất kỳ decision lớn nào về hòa bình hay chiến tranh ở khu vực đều không còn nằm trong tay các nhà ngoại giao, mà đang nghiêng dần về tay những military với tư duy chiến lược và ưu tiên an ninh quốc gia tuyệt đối.
Ông này từng bị Interpol truy nã mà vẫn được đưa lên chức cao vậy sao? Càng thấy rõ power thế lực thật sự ở Iran không phải ở chính phủ dân sự.
Một lệnh ngừng bắn temporary tạm thời giờ còn phụ thuộc vào người chỉ huy IRGC? Thế thì đàm phán kiểu gì cho thành.
Chuyện bổ nhiệm Vahidi không phải ngẫu nhiên. Đây là cách Tehran gửi thông điệp: chúng tôi không back down lùi bước.
Ai cũng biết IRGC mạnh, nhưng giờ mới thấy họ kiểm soát luôn cả foreign policy chính sách đối ngoại. Dân thường ở Iran thì chịu khổ.
Vị trí Lãnh tụ Tối cao mới là then chốt, nhưng nếu ông Vahidi được tiếp cận trực tiếp, thì rõ ràng ông ấy không chỉ là tướng quân sự.
Tín hiệu từ Iran rất rõ: họ chọn conflict xung đột thay vì hòa bình. Thương những người dân vùng chiến sự.
Chỉ cần nhìn vào hồ sơ của Vahidi là hiểu vì sao phương Tây gọi ông ta là nhân vật cực đoan. Không có gì ngạc nhiên nếu căng thẳng leo thang.
Một khi military leader lãnh đạo quân sự có tiếng nói lớn hơn nhà ngoại giao, thì khả năng đàm phán thành công gần như bằng không.