Gánh nặng trên vai Pakistan khi đàm phán hòa bình Mỹ - Iran đổ vỡ
Niềm hope về một bước ngoặt trong quan hệ Mỹ - Iran đã bùng lên tại Islamabad khi hai cường quốc đối đầu đồng ý tham gia đàm phán dưới vai trò trung gian của Pakistan. Thủ tướng Shehbaz Sharif và Thống soái Asim Munir đã dồn toàn lực vào sứ mệnh hòa giải, tổ chức cuộc gặp cấp cao nhất giữa Washington và Tehran kể từ năm 1979. Tuy nhiên, chỉ sau chưa đầy 24 giờ, optimism tan vỡ khi Phó Tổng thống Mỹ JD Vance tuyên bố Iran không chấp nhận các terms mà Mỹ đặt ra.
Trong tuyên bố tại khách sạn Serena, ông Vance nhấn mạnh Mỹ đã nêu rõ red lines và sẵn sàng nhượng bộ, nhưng phái đoàn Iran từ chối. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đáp lại rằng chính Mỹ đã không giành được trust từ Tehran. Với lệnh ngừng bắn hiện tại đang ở trạng thái mong manh, Pakistan giờ đối mặt với pressure lớn: làm sao đưa hai bên quay lại bàn đàm phán khi mà họ không thể ép buộc hay hành động quickly .
Vai trò trung gian của Pakistan không chỉ vì lý tưởng hòa bình mà còn xuất phát từ national interest . Eo biển Hormuz, tuyến đường qua đó 85% lượng dầu khí nhập khẩu của Pakistan đi qua, vẫn trong tình trạng risk cao kể từ khi xung đột bùng phát. Các trường học đóng cửa, công chức làm việc 4 ngày một tuần để tiết kiệm năng lượng – minh chứng cho impact sâu rộng đến đời sống. Pakistan cũng kỳ vọng qua vai trò này, nước này sẽ thu hút đầu tư và củng cố quan hệ với IMF, Mỹ và các nước Trung Đông.
Dù đàm phán thất bại, Pakistan vẫn được ghi nhận là một bên trung lập hiếm hoi có thể kết nối cả Washington và Tehran. Ông Moeed Yusuf, cựu cố vấn an ninh quốc gia, cho rằng Islamabad có thể tận dụng 9 ngày còn lại của lệnh ngừng bắn để đề xuất một plan mới về chương trình hạt nhân Iran, hướng tới Hội nghị Islamabad 2.0. Tuy nhiên, các challenges vẫn lớn: Israel chưa cho thấy dấu hiệu muốn ngừng tấn công Lebanon – nơi Hezbollah, lực lượng được Iran hậu thuẫn, đang kiểm soát phần lớn khu vực.
Các chuyên gia nhận định, dù không đạt breakthrough , Pakistan đã khẳng định vị thế ngoại giao trong bối cảnh bất ổn toàn cầu. Tuy nhiên, khả năng thành công trong nỗ lực tiếp theo phụ thuộc không chỉ vào Islamabad mà còn vào động lực địa chính trị rộng lớn hơn – nơi các quyết định không nằm trong tay một quốc gia duy nhất.
Áp lực economic kinh tế đối với Pakistan là có thật. Họ cần dòng dầu thông suốt, chứ không phải thêm crisis khủng hoảng.
Tôi thấy Mỹ luôn đặt conditions điều kiện trước, nhưng lại muốn bên kia phải tin họ? Mâu thuẫn quá.
Pakistan đang cố làm điều mà ngay cả Liên Hợp Quốc cũng không dám. Nhưng diplomacy ngoại giao không thể thay thế lợi ích cốt lõi.
Liệu có ai thực sự muốn ngừng bắn, hay chỉ đang posture giữ thế để lấy lợi thế?
Chỉ trong 21 giờ đàm phán? Không đủ thời gian để tạo meaningful ý nghĩa thực sự đâu.
Vấn đề không phải là Pakistan có nên làm trung gian, mà là liệu họ có được support sự hỗ trợ thực chất từ các bên lớn hay không.