Những thói quen 'tiếp tay' cho ung thư đại tràng

Ung thư đại tràng không đến ồ ạt mà âm thầm phát triển, thường không có symptom triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể gặp bloating đầy bụng, rối loạn tiêu hóa, đi ngoài ra máu, hoặc táo bón xen kẽ tiêu chảy. Bác sĩ Hà Hải Nam cảnh báo, nếu phát hiện muộn, bệnh có thể gây biến chứng nguy hiểm như tắc ruột hay bleeding xuất huyết tiêu hóa – những tình huống đe dọa tính mạng cần cấp cứu ngay.

Theo số liệu từ Tổ chức Ung thư Thế giới (Globocan) năm 2020, Việt Nam ghi nhận hơn 14.000 ca new mới và hơn 7.500 ca tử vong vì căn bệnh này. Điều đáng lo là bệnh đang trend có xu hướng trẻ hóa, xuất hiện ở người 30-40 tuổi, thậm chí dưới 20. Một trong những risk rủi ro hàng đầu là chế độ ăn nhiều thịt đỏ và đồ chế biến sẵn – thứ đang được Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp vào nhóm 2A, tức là có thể gây ung thư.

Chỉ cần ăn 100g thịt đỏ mỗi ngày đã làm tăng risk nguy cơ ung thư đến 17%, và thêm 50g thịt chế biến sẵn như xúc xích hay thịt xông khói sẽ đẩy con số này lên thêm 18%. Các chất bảo quản như nitrat, nitrit trong thực phẩm này có thể chuyển hóa thành hợp chất gây ung thư. Ngoài ra, đồ ăn chiên, nướng nhiều lần hay thực phẩm quá hạn cũng sản sinh toxic chất độc, đặc biệt khi nướng trên than hoa – một thói quen phổ biến nhưng tiềm ẩn danger nguy hiểm.

Lối sống sedentary ít vận động cũng là yếu tố đáng kể. Theo UNFPA, Việt Nam thuộc nhóm 10 nước có người dân inactive lười vận động nhất thế giới. 30% người trưởng thành thiếu hoạt động thể chất, trong khi sức bền thể lực của thanh niên đang ở mức thấp. Hút thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử, cũng làm tăng pressure áp lực lên hệ miễn dịch và chứa đến 69 chất gây ung thư theo WHO.

May mắn là có thể reduce giảm đáng kể nguy cơ bằng những thay đổi nhỏ. Ăn nhiều rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và hạn chế đồ chiên rán là bước đầu tiên. Thường xuyên vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày không chỉ cải thiện sức khỏe mà còn giúp prevent phòng ngừa ung thư hiệu quả. Bác sĩ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc screening sàng lọc định kỳ: phát hiện và cắt bỏ polyp kịp thời có thể giảm nguy cơ ung thư đến 90%.

Với người có family history tiền sử gia đình mắc bệnh, cần sàng lọc từ 20-30 tuổi thay vì chờ đến 45. Những thói quen tưởng chừng nhỏ như ăn mặn, uống bia rượu hay bỏ qua cơn đầy bụng có thể tích tụ thành serious vấn đề nghiêm trọng. Thay đổi lối sống không phải để 'chữa' mà để protect bảo vệ – một decision quyết định thông minh cho sức khỏe lâu dài.