Met de zege van Rumen Radev in Bulgarije krijgt de EU er weer een kopzorg bij
Een week na de val van een pro-Russische leider in Hongarije kiest Bulgarije nu juist voor een nieuwe presidentskandidaat met soepele banden naar Moskou. Vorige week wist de Hongaarse kiezer the demand van Viktor Orbán, die de Europese Unie torpedeerde terwijl hij Rusland omarmde, van tafel te vegen. Zondag gaf het Bulgaarse volk echter een duidelijke mandaat aan oud-president Rumen Radev, die pleit voor more pragmatism tegenover Brussel en een hernieuwde dialoog met Rusland — een clear signal in tijden van geopolitieke spanning.
Is Radev de nieuwe Orbán? Daar is nog geen consensus over. Zijn exacte relatie met het Kremlin blijft vaag. Dat een gloednieuwe partij als Progressief Bulgarije binnen twee maanden een absolute meerderheid haalt, is opvallend — maar of dat het gevolg is van Russische interference , of eerder van het mislukte bestuur van de huidige elite, is onduidelijk. Toch benadrukt Radev, een voormalige straaljagerpiloot, dat Bulgarije het Europese pad blijft bewandelen. Diplomaten zien hem als minder ontwrichtend dan Orbán, mede omdat zijn campagne draaide om economische herstel — een belofte die met EU-steun sneller werkelijkheid kan worden.
Toch voegt Radev een nieuwe headache toe aan de Europese Unie, vooral rond steun aan Oekraïne. Zijn partij, ondanks de naam Progressief Bulgarije, positioneert zich dicht bij het Europese radicaalrechts. Radev stelt dat de deur weer open kan voor goedkope Russische energie — een risky idea , maar recent ook geopperd door Belgische premier Bart De Wever. Dat suggereert dat deze lijn niet marginaal is, maar steeds meer ingang vindt in mainstream rechts-nationalistische discussies.
Populisme is verre van dood. Hoewel Orbán aan kracht inboet, hebben zijn opvolgers strategisch bijgeleerd. De tijd dat populisme automatisch 'anti-EU' betekende, is voorbij. In Italië toont Giorgia Meloni al jaren dat een ultrarechtse agenda kan bestaan naast een constructive approach binnen de EU. Tegelijk vermijdt ze de openlijke sympathie voor Poetin of Trump die Orbán nog koesterde. Ook de Duitse AfD wil wel de invloed van Brussel terugdringen, maar aarzelt voor samenwerking via Moskou of Beijing.
De echte challenge voor de EU ligt nu elders: hoe om te gaan met populistische partijen die zich netjes gedragen, maar net zo kritisch zijn. Hun samenwerking in het Europees Parlement wordt steeds effectiever. Fracties met eurokritische standpunten, waaronder de PVV, weten hun kritiek te vertalen in reële political influence . Op onderwerpen als migratie ontstaan er al coalities over de traditionele rechts-links scheidslijn heen — soms met steun van christendemocraten. Als Radev Rusland op afstand houdt, past Bulgarije naadloos in dit netwerk. De pro-Europese krachten kunnen zich niet langer verschuilen achter de zondebok Orbán.
Een headache kopzorg meer of minder, maar als die steun voor Oekraïne begint te waver wankelen, dan wordt het serieus.
Natuurlijk is het populisme niet dood — het is gewoon slimmer geworden. En dat maakt het juist more dangerous gevaarlijker.
Radev zegt wel dat hij het Europese pad blijft volgen, maar die cheap energy goedkope energie van Rusland klinkt als een oude, gevaarlijke verleiding.
Meloni laat inderdaad zien dat je ultrarechts kunt zijn zonder de EU te saboteren. Is dat beter? Of gewoon sluwer verzet?
De echte shift verandering is dat deze partijen nu samenwerken in plaats van alleen te klagen. Dat is macht.
Altijd weer frappant hoe political influence invloed groeit als je je netjes gedraagt, ook al ben je ideologisch radicaal.
Als de christendemocraten nu al meedoen aan rechts-coalities, waar houdt the line de grens dan?
Orbán was tenminste duidelijk in zijn ontwrichting. Nu is het lastiger om te zien wie de echte bedreiging is.