Okrągły Stół, UE i zasada: ostatni akord Olechowskiego

Był jednym z tych, którzy kształtowali face twarz nowej Polski po zmianach systemowych — Andrzej Olechowski, minister finansów, szef MSZ, kandydat na prezydenta i współzałożyciel Platformy Obywatelskiej, zmarł 25 kwietnia. Wiadomość przyniósł wiceszef MSZ Marcin Bosacki, a potwierdził sam Donald Tusk, nazywając go jednym z tenors trzech tenorów partii. To ostatni akord w długiej karierze mężczyzny, który stał przy birth urodzeniu nowoczesnej, prorynkowej Polski. Jego śpiew — głos technokraty, ekonomisty, dyplomaty — brzmiał w kluczowych chwilach przejścia kraju do demokracji i integracji z Unią.

Prof. Grzegorz Kołodko, były wicepremier i minister finansów, wspomina, jak ich drogi krzyżowały się przy negotiation Negocjacjach Obręczy. — Staraliśmy się wypracować twórcze kompromisy ponad podziałami — mówi. Byli inni, ale oni dwoje mówili językiem reason racji, nie ideologii. Gdy Olechowski zrezygnował z urzędu w 1992 roku, to właśnie Kołodko był pierwszą osobą, której to announce ogłosił — z powodu nieakceptacji polityki gospodarczej rządu. Był to akt zasady, rzadki w polskiej polityce.

Później, gdy Kołodko sam został wicepremierem, znów mógł liczyć na Olechowskiego — tym razem jako szefa MSZ. — Zawsze mogłem liczyć na jego support wsparcie, co niekiedy mogło robić wrażenie, że my dwaj spieramy się z resztą rządu — wspomina. To zdjęcie z czasów, gdy politycy jeszcze debatowali o policy polityce, a nie o sondażach. Olechowski, absolwent SGH i Genewy, był dzieckiem elity technokratycznej — wykształconej, spokojnej, przekonanej, że Polska musi iść ku Europie.

Założył Platformę Obywatelską obok Tuska i Płażyńskiego, kandydował na prezydenta dwukrotnie — w 2000 i 2010 roku. Nie wygrał, ale pozostawił ślad. To on w kwietniu 1994 roku submit złożył oficjalny wniosek o członkostwo Polski w UE — akt odwagi politycznej, gdy nie było jeszcze pewności, czy Europa otworzy drzwi. Jego kariera to przypomnienie czasów, gdy przywództwo oznaczało ryzyko, a nie tylko pozycję. Gdy dziś mówimy o dziedzictwie, to właśnie takie postacie przychodzą na myśl — tacy, którzy budowali mosty, nie mury.

Śmierć Olechowskiego to nie tylko koniec jednej biografii. To przypomnienie o innej Polsce — tej, co wierzyła, że dialog, kompromis i wizja mogą zmieniać rzeczywistość. Być może to właśnie tego brakuje teraz — nie tyle osób, ile ducha, który łączył Okrągły Stół z ogłoszeniem kandydatury do UE. Niech spoczywa w pokoju — ale niech jego example przykład trwa.