„Skażenie sztuki”? Kiedy jury blokuje kraj z powodów politycznych

W art świecie sztuki granice między twórczością a politics polityką od dawna są cienkie, ale decyzja międzynarodowego jury na tegorocznym Biennale w Wenecji wywołała falę kontrowersji, które przekształciły prestiżowy festiwal w arenę ostrej debate dyskusji międzynarodowej. 9 maja rozpocznie się 61. edycja wydarzenia — jednego z najważniejszych na global światowej scenie artystycznej — ale już teraz jej duch został obciążony decyzją o wykluczeniu dwóch krajów z rywalizacji o nagrody. Według oficjalnego oświadczenia, jury nie będzie brać pod uwagę państw, których leaders przywódcy są oskarżani o zbrodnie przeciwko ludzkości przez Międzynarodowy Trybunał Karny.

W praktyce oznacza to, że zarówno Rosja, jak i Izrael, zostaną pozbawione szansy na zdobycie award nagrody za artystyczne osiągnięcia. Jury, w skład którego wchodzą eksperci takie jak Solange Farkas, Zoe Butt i Elvira Dyangani Ose, uzasadniło tę decyzję zobowiązaniem do obrony praw człowieka. „Pragniemy zadeklarować nasze zaangażowanie na rzecz obrony praw człowieka” — brzmi ich oświadczenie, które podkreśla również złożoną relację między pracą artysty a państwem, które reprezentuje. Dla jury to nie tylko kwestia estetyki, ale responsibility odpowiedzialność historyczna wobec roli, jaką odgrywa Biennale.

Reakcja Izraela była natychmiastowa i sharp ostra. Ministerstwo Spraw Zagranicznych potępiło decyzję, nazywając ją „skażeniem świata sztuki”. W poście na platformie X MSZ stwierdziło, że bojkot artysty Bela-Simiona Fainara to przejaw „fałszywej, antyizraelskiej politycznej indoktrynacji”. Według resortu, jury przekształciło Biennale z przestrzeni dla wolnych idei w political polityczny spektakl. Takie sformułowania podkreślają, jak głęboko rani decyzja postrzegana jako discrimination dyskryminacja artystyczna.

Biennale w Wenecji od lat łączy sztukę z kontekstem społecznym, ale tym razem granica została przekroczona — przynajmniej z punktu widzenia Izraela. Pytanie, czy wydarzenie powinno być wolne od polityki, czy właśnie musi ją odzwierciedlać, pozostaje otwarte. Jedni widzą w tej decyzji akt moralnej integrity integry, inni — przesądzonego bias przesądu. W każdym razie, sztuka znów znalazła się w centrum burzy, a jej misja — łączyć czy dzielić — została postawiona pod znak question pytania.