Wojna w Iranie i jej cień na twoim liczniku: jak kryzys w cieśninie Ormuz zmienia świat energetyczny

war Wojna na Bliskim Wschodzie nie minęła bez trace śladu na globalnych rynkach energetycznych. Efekty, które zaczęły się ujawniać już w pierwszym kwartale roku, są trwałe i obejmują całą podaż skroplonego gazu ziemnego. Według raportu Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA), opublikowanego 24 kwietnia, zakłócenia spowodowane konfliktem będą odczuwalne przez całe dziecięciolecie. Cieśnina Ormuz, przez którą w 2025 roku przepłynęło niemal 20 proc. światowego LNG, została tymczasowo zamknięta — a każdy miesiąc bez tranzytu to loss strata ok. 10 mld m sześc. surowca. Region Bliskiego Wschodu odpowiada za 25 proc. podaży LNG i 18 proc. wydobycia gazu — jego niestabilność to cios w rynek światowy.

Produkcja LNG w marcu była o 8 proc. niższa niż rok wcześniej — to spadek o 4 mld m sześc. W Katarze i Zjednoczonych Emiratach Arabskich zmniejszenie wyniosło aż 9,5 mld m sześc., ale częściowo skompensowała to większa output produkcja z nowych zakładów w Ameryce Północnej i Afryce. IEA zauważa jednak istotną różnicę: fizyczne dostawy spadły tylko o 2 proc. (1 mld m sześc.) w marcu, ponieważ opóźnienia w transport transportowaniu gazują się w czasie. Dopiero w kwietniu, w pierwszych 20 dniach, spadek wyniósł 10 proc. (ponad 3 mld m sześc.), co pokazuje, że full pełny wpływ wojny jeszcze się nie ujawnił. Jak brzmi oficjalne stwierdzenie: „Pełny wpływ zakłóceń ujawni się dopiero po pewnym czasie”.

price Ceny gazu skoczyły do poziomu najwyższego od stycznia 2023 roku. Europejski indeks TTF osiągnął ok. 61 dol. za megawatogodzinę, a azjatycki JKM — 72 dol./MWh. Rynki ogarnęła duża zmiennosc, szczególnie widoczna w wahaniach kontraktów na przyszłe dostawy. W Europie nie było takiej fluktuacji od stycznia 2023, a w Azji — od marca 2022. Sytuacja trochę się uspokoiła w kwietniu, gdy ogłoszono zawieszenie broni. W międzyczasie spadło zapotrzebowanie — sprzyjały temu cieplejsze zimy i ograniczenia zużycia, zwłaszcza w Azji. W Europie zużycie gazu zmalało o 4 proc., częściowo dzięki wiatrowym i wodnym power plant elektrowniom.

Świat próbował zareagować. USA wydały zezwolenia na zwiększenie eksportu z terminali LNG w Luizjanie i Nowym Jorku, a Australia i Singapur zawarły porozumienie o poprawie flow przepływu dostaw. Ale zniszczenia w Katarze — drugim co do wielkości eksporterze LNG — mogą obniżyć jego produkcję do 2030 roku o 70 mld m sześc. Opóźnienia w rozbudowie pola North Field East dodały kolejne 20 mld m sześc. strat. Łącznie do 2030 roku na rynkach może brakować 120 mld m sześc. LNG — to ok. 15 proc. mniej niż w scenariuszu normal normalnym. IEA podkreśla: „Wymienione wydarzenia podkreślają krytyczne znaczenie elastyczności dostaw gazu dla bezpieczeństwa energetycznego”, zwłaszcza gdy rośnie zależność od odnawialnych źródeł energii.

Paradoksalnie, zanim zaczęły się wojenne zakłócenia, rynek rozwijał się dobrze: od października 2025 do lutego 2026 produkcja LNG wzrosła o 12 proc., a ceny spadły — TTF o 24 proc., JKM o 27 proc. Jednak mrozy w styczniu podniosły consumption zapotrzebowanie: w USA zarejestrowano rekordowe zużycie 4,6 mld m sześc. dziennie, w Europie popyt skoczył o 33 proc. w pierwszych dniach stycznia, a w Rosji osiągnięto rekord 1,8 mld m sześc. 25 stycznia. To pokazuje, jak bardzo weather pogoda wpływa na rynek — i dlaczego kryzys w dostawach może mieć deep głębokie konsekwencje, gdy zima się wydłuży.