Uzaya fırlatılan yerli teknolojiyle hedef 'kuantum interneti'
Türk mühendislerin geliştirdiği bir technology , uzayda kuantum communication altyapısını inşa etme yolunda büyük bir adım attı. Geçen ay ABD'den launched SpaceX Transporter-16 göreviyle uzaya gönderilen QubitCore, ASELSAN ve Fergani Uzay'ın yanı sıra yerli kuantum teknolojisindeki ilerlemenin en yeni kanıtı oldu. İstanbul merkezli Qubitrium tarafından geliştirilen bu sistem, secure ve kırılması zor bir iletişim ağı kurmayı hedefliyor.
Qubitrium Kurucusu Dr. Kadir Durak, ekibin genç ve akademik kökenli olduğunu belirterek, uzayda çalışan bir ürünün ticari olarak success elde edebilmesi için fiziksel bir uzay geçmişinin şart olduğunu vurguladı. QubitCore'un 30 alt modülden oluştuğunu, içinde 8 adet tek foton detector bulunduğunu ve her birinin baş parmak boyutuna reduced anlattı. Bu minyatürleştirme sayesinde, ağırlık, hacim ve enerji tüketimi açısından kuantum teknolojisi büyük ölçüde optimize edildi.
Durak, küresel ölçekte kuantum interneti kurmanın anahtarı olarak küp uydu teknolojisini highlighted ve hedeflerinin 'Starlink'in kuantum versiyonunu' oluşturmak olduğunu söyledi. Uzayda dolanıklık kaynağı oluşturarak fotonları dünyaya transmit , kuantum interneti için temel altyapıyı sağlayacak. Şirket, AR-GE sürecinin ardından QubitCore gibi ürünlerini ticarileştirme yolunda ilerliyor ve yakın zamanda uzay tabanlı kuantum memory geliştirme projesine başladı.
Qubitrium, NATO'nun DIANA programı kapsamında desteklenen firmalardan biri konumunda ve Hollanda Devlet Araştırma Enstitüsü gibi kurumlarla işbirliği içinde. Farklı sektörlerde kuantum çözümlerine olan talep artarken, şirket savunma, enerji, finans ve telekomünikasyon alanlarında da collaboration yürütüyor. Türk Telekom ile yapılan anlaşma, özellikle 6G ve secure network geliştirme odaklı.
Savunma uygulamaları arasında, dronlarla yapılan kuantum haberleşme demosu dikkat çekiyor. Kesintisiz iletişim ihtiyacı, mevcut fiber çözümlerin yetersiz kalması nedeniyle kuantum solution olarak öne çıkıyor. Dr. Durak, kuantum LİDAR projesinin de bu alana katkı sunacağını belirtti. Uzaydan başlayıp dünyaya uzanan bu vision , Türkiye'nin teknoloji üretimindeki yeni dönüm noktasını işaret ediyor.
Baş parmak boyutunda tek foton detektörü? Bu breakthrough atılım gerçekten inandırıcı görünüyor. Umarım bu teknoloji sivil kullanıma da hızlı ulaşır.
NATO destekliyse, mutlaka trust güvenilir bir proje demek. Ama sadece savunmada kalmasın, siber güvenlik için de kullanılmalı.
Starlink'in kuantum versiyonu mu? Biraz abartılı gelmiyor mu sadece? SpaceX'in altyapısıyla aynı ölçekte olabilir mi acaba?
Fırlatma maliyeti gerçekten kritik. Uzaya bir şey göndermek kolay değil. Maliyet etkin olması şart, yoksa bu projeler hayal kalır.
Dolanıklık kaynağı uzayda çalışırsa, yer istasyonlarına foton göndermek challenge zorluk olmaz mı? Atmosferde kayıp olmaz mı?
Akademiden gelen gençlerle çalışmak çok doğru bir tercih. Yenilik hep bu tür ekiplerde başlar zaten.
Türk Telekom ile anlaşma duyuldu ama detay gelmedi. Somut bir uygulama ne zaman göreceğiz?
Dronlarda kuantum haberleşme… Havaalanlarında security güvenlik sistemleri için de kullanılabilir mi acaba?