Tarımın başlamasıyla insan evrimi hızlandı: Antik DNA çalışması neler söylüyor?
largest kapsamlı antik DNA analizlerinden biri, tarımın başlamasıyla insan evolution hızlandığını gösteriyor. Araştırmaya göre son 10 bin yıl içinde disease resistance , vücut yapısı ve davranışlarla ilgili genlerde önemli changes yaşandı. İnsanların küçük communities halinde avcılık ve toplayıcılıkla geçindiği dönemden sonra, yaklaşık 10.000 yıl önce tarıma geçiş büyük bir dönüm noktası oldu.
Yaklaşık 5.000 yıl sonra Avrasya bozkırlarından gelen sığır yetiştiricileri, tekerlek ve metal araçlarla birlikte Avrupa'ya sıçrayarak Taş Devri'ni sona erdirdi. Zamanla cultural ve teknolojik dönüşümler hız kazandı. Nature dergisinde yayımlanan çalışma, Batı Avrasya'dan yaklaşık 18 bin yıllık döneme ait 15 binden fazla antik genomu inceledi. Baş araştırmacılar Ali Akbari ve David Reich'in ekibi, doğal seçilim izleri taşıyan 479 genetic variant tespit etti.
Son 10 bin yılda özellikle evolutionary pressure arttı. Tarımla beslenme değişti ve yüksek vücut yağıyla bağlantılı genlerin yaygınlığı azaldı. Tüberküloza direnç sağlayan genler 6 bin yıl önce artarken, son 3 bin yılda geriledi. Kızıl saç genleri 4 bin yıl önce yaygınlaştı, erkek tipi kellikle ilgili genler ise uzun süre azaldı. Tunç Çağı'nda nüfus yoğunluğu arttı ve insanlar hayvanlarla daha yakın yaşadı. Bu dönemde immune system genlerinde belirgin bir yükseliş görüldü.
Pasteur Enstitüsü'nden Lluis Quintana-Murci, bu dönemin patojenlerle teması artırdığını ve bu temasın bağışıklık genlerinde selection pressure tetiklediğini ifade ediyor. Çalışma, yaklaşık 10 bin daha önce yayımlanmamış antik genom verisiyle desteklendi. Araştırmacılar, göç ve popülasyon karışımını doğal seçilimden ayırt etmek için yeni analysis methods geliştirdi. David Reich, bu çalışmanın yalnızca tarih değil, biology hakkında da derin bilgi sunduğunu vurguladı.
Ancak sonuçlar definite değil. Yürüyüş hızı, gelir seviyesi ve eğitim süresiyle ilişkili genlerin son 5 bin yılda artması dikkat çekiciyse de, bu shifts nedeni henüz net değil. Harvard Üniversitesi'nden Annabel Perry, bu durumun yeni questions ortaya koyduğunu belirtiyor. Texal Üniversitesi'nden Arbel Harpak ise çalışmanın güçlü verilerle desteklendiğini ama daha fazla validation gerektirdiğini, bu yüzden temkinli olunması gerektiğini ifade ediyor.
15 binden fazla antik genom analiz edilmesi gerçekten massive muazzam. Bu kadar büyük bir veri setiyle evrimsel trends eğilimler çok daha güvenilir şekilde izlenebiliyor.
Tarımla birlikte evrimin hızlanması mantıklı. Yeni beslenme, yeni environment çevre, daha kalabalık yaşam... Tüm bunlar ciddi bir pressure baskı yaratmış olmalı.
Gelir ve eğitimle ilişkili genlerin artması nasıl ölçüldü? Bu tür claims iddialar kolayca yanlış yorumlanabilir. Kanıt yeterli mi acaba?
Tüberküloza direnç kazanıp sonra kaybetmemiz ilginç. Belki artık bu disease hastalık eskisi kadar threat tehlike değil?
Bağışıklık sisteminin evrimi her zaman en çarpıcı olanı. Hayvanlarla yakın yaşam, yeni pathogens patojenler demek. Doğal seçilim burada hızlı çalışıyor.
Kızıl saç genlerinin 4 bin yıl önce artması neye bağlı acaba? Belki bir cultural preference kültürel tercih veya advantage avantaj vardı.