Chiếc răng bò 5.000 năm tuổi đã thay đổi điều chúng ta biết về Stonehenge

Hơn một thế kỷ trôi qua, jawbone xương hàm của một con bò được khai quật tại Stonehenge chỉ được xem như một chi tiết kỳ lạ giữa hàng loạt bí ẩn của di tích đá khổng lồ này. Nhưng mới đây, nhờ advanced công nghệ hóa học hiện đại và một mảnh tooth răng nhỏ, các nhà nghiên cứu đã vén màn một secret bí mật lịch sử, thay đổi hoàn toàn cách chúng ta hiểu về công trình monument vĩ đại này. Chiếc răng cổ đại đã kể một câu chuyện phi thường: chính con vật này đã thực hiện hành trình dài 125 dặm, mang theo sứ mệnh của những người xây dựng Stonehenge.

Câu chuyện bắt đầu từ thời điểm xây dựng công trình, khoảng năm 2995–2900 TCN, khi các nhà khảo cổ phát hiện remains hài cốt bò được đặt cố ý bên lối vào phía nam di tích. Trong nhiều thập kỷ, nó bị bỏ qua. Cho đến gần đây, nhóm từ Cục Khảo sát Địa chất Anh, Đại học Cardiff và Đại học College London quyết định giải mã những clues dấu vết ẩn trong chiếc răng. Họ cắt chiếc răng hàm thứ ba thành chín lớp men — mỗi lớp ghi lại dấu hiệu hóa học từ khoảng sáu tháng cuộc đời con bò, giống như một molecular cuốn nhật ký phân tử. Phân tích đồng vị giúp tái hiện chi tiết diet chế độ ăn, mùa sinh trưởng và cả nơi sinh sống của nó.

Đột phá đến từ đồng vị stronti và chì. Stronti tiết lộ nơi con bò từng gặm cỏ, trong khi chì — bắt nguồn từ đá Paleozoi cổ — cho dấu vết sâu hơn về geology địa chất khu vực. Kết hợp, hai tín hiệu này loại trừ đông nam nước Anh và chỉ về xứ Wales, nơi đá này phổ biến. Giáo sư Jane Evans nói: "Chắc hẳn nó đã gặm cỏ trên những tảng đá cũ, và kết luận hiển nhiên là xứ Wales có thể là origin nơi bắt nguồn cuộc sống ban đầu của con bò này." Nếu đúng, con bò hoặc remains hài cốt của nó đã di chuyển hơn 100 dặm qua nước Anh thời kỳ đồ đá mới — và không phải một mình.

Các khối đá xanh nổi tiếng của Stonehenge — một số nặng hơn bốn tấn — đã được biết là từ Đồi Preseli ở xứ Wales. Nhưng cách chúng được transported vận chuyển vẫn là điều bí ẩn. Giáo sư Michael Parker Pearson thấy bằng chứng mới rất thuyết phục: "Nó đặt ra khả năng hấp dẫn rằng gia súc đã giúp haul kéo những tảng đá." Trước đây, người ta cho rằng bò không được dùng làm vật thồ, nhưng nghiên cứu này bác bỏ điều đó. Việc chôn cất cẩn thận hài cốt bò ở lối vào nghi lễ cho thấy nó không chỉ là food thức ăn. "Bạn cần một mạng lưới hậu cần", Evans nói, "Nuôi sống người và vật, phối hợp hành trình. Đây là project management quản lý dự án thời kỳ đồ đá mới."

Chiếc răng còn cho thấy con bò có thể là một con cái đang mang thai. Một đột biến đồng vị chì vào cuối winter mùa đông đến đầu xuân cho thấy căng thẳng trao đổi chất, thường xảy ra khi mang thai hoặc cho con bú. Ngoài ra, niên đại carbon cho thấy hài cốt có thể đã được preserved bảo quản nhiều thập kỷ trước khi chôn. Dù nó bị ăn thịt, chôn theo nghi lễ hay được mang như một relic di vật, việc đặt hàm ở cổng vào vòng tròn đầu tiên cho thấy tầm quan trọng đặc biệt. Một mảnh răng sáu tháng tuổi đã trở thành chìa khóa mở ra câu chuyện lớn hơn: Stonehenge có thể không chỉ do con người xây. Sức mạnh của bò, cooperation sự phối hợp con người và hậu cần thực phẩm mới là nền tảng thật sự.