Dự thảo ngừng hóa đơn điện tử với hộ nhỏ: Thuận lợi hay rào cản mới?

Một new dự thảo nghị định về hóa đơn điện tử (HĐĐT) đang tạo ra pressure áp lực và tranh luận mạnh trong cộng đồng hộ kinh doanh (HKD). Theo đề xuất từ Bộ Tài chính, những HKD có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm sẽ không còn phải sử dụng HĐĐT — một change thay đổi đáng kể so với lộ trình chuyển đổi số trước đó. Điều này đồng nghĩa với việc hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ có thể tạm ngừng xuất hóa đơn điện tử, nhưng cũng đặt ra nhiều concern lo ngại về ảnh hưởng đến minh bạch và khả năng mở rộng quy mô.

Một số cơ quan thuế địa phương đã ra thông báo yêu cầu HKD ngừng sử dụng HĐĐT và hủy tài khoản đăng ký, dù nghị định vẫn đang trong giai đoạn draft dự thảo. Điều này khiến nhiều người kinh doanh bối rối. Chị Ng.Th.H., chủ một cửa hàng văn phòng phẩm tại Hà Nội, chia sẻ rằng khách hàng của chị — phần lớn là doanh nghiệp và cơ quan nhỏ — thường yêu cầu hóa đơn để accounting hạch toán chi phí. Nếu không thể cung cấp hóa đơn, chị lo sẽ mất khách, vì nhu cầu giao dịch minh bạch ngày càng tăng. Niềm tin giữa các bên giao dịch có thể bị ảnh hưởng nếu không có chứng từ rõ ràng.

Ở chiều ngược lại, một tiểu thương tại TP HCM cho biết việc xuất HĐĐT tốn kém gần 2 triệu đồng cho phần mềm, trong khi khách hàng hiếm khi yêu cầu. Với doanh thu nhỏ, hình thức tax thuế khoán truyền thống vẫn thuận tiện hơn. Một giám đốc doanh nghiệp cung cấp giải pháp HĐĐT cho rằng việc tạm ngừng có thể xuất phát từ khó khăn trong quản lý số lượng lớn giao dịch nhỏ, cùng risk rủi ro trốn thuế. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh các hộ không nên vội xóa tài khoản, vì decision quyết định cuối cùng có thể thay đổi, và các quy định chuyển tiếp có thể được áp dụng đến hết năm 2026.

Chuyên gia thuế TS Nguyễn Hồng Trang chỉ ra rằng ngưỡng 500 triệu đồng không phản ánh đúng mức độ sẵn sàng minh bạch của từng hộ. Có những hộ dưới ngưỡng nhưng vận hành chuyên nghiệp, cần hóa đơn để ghi nhận giao dịch. Việc áp dụng cứng ngưỡng này có thể khiến người kinh doanh tìm cách chia nhỏ doanh thu — hành vi đi ngược lại mục tiêu transparency minh bạch. Đồng thời, sự thay đổi theo năm khi doanh thu dao động quanh ngưỡng tạo ra sự instability bất ổn trong quản lý, khiến các hộ khó xây dựng mô hình kinh doanh bền vững.

Lãnh đạo Cục Thuế TP HCM xác nhận chưa có hướng dẫn thống nhất toàn quốc và đang chờ văn bản từ Bộ Tài chính. Nhiều khả năng sẽ có giai đoạn chuyển tiếp, cho phép các hộ tiếp tục sử dụng HĐĐT đến hết 2026. Trước mắt, người kinh doanh được khuyên nên tạm ngừng xuất hóa đơn theo yêu cầu địa phương, nhưng giữ nguyên hệ thống. Điều quan trọng là theo dõi official thông báo chính thức, chủ động liên hệ cơ quan thuế và tránh hành động vội vàng có thể gây impact tác động tiêu cực đến hoạt động kinh doanh.