AI và cuộc 'đại phẫu' thầm lặng trong ngành công nghệ Mỹ

Một wave làn sóng sa thải đang quét qua ngành công nghệ Mỹ, không phải vì suy thoái hay thất bại kinh doanh, mà vì một thứ vô hình nhưng đầy quyền lực: trí tuệ nhân tạo. Các gã khổng lồ như Amazon, Meta, Oracle và Snap đồng loạt cắt giảm hàng chục nghìn nhân sự, thay vào đó là hàng tỷ USD được đổ vào infrastructure hạ tầng AI. Đây không còn là tin tức về việc làm — mà là dấu hiệu của một sự chuyển đổi sâu sắc trong cách các công ty vận hành. Như một chuyên gia từng làm trong lĩnh vực AI nhận định: “Chúng ta đang chứng kiến sự khởi đầu của một thay đổi permanent vĩnh viễn trong cách tổ chức và thực hiện công việc.”

Từ đầu năm đến nay, hơn 92.000 nhân viên công nghệ tại Mỹ đã lose mất việc, theo số liệu từ trang theo dõi Layoffs.fyi. Meta cắt giảm 8.000 người, Microsoft đưa ra gói nghỉ việc tự nguyện cho 8.750 nhân viên, Snap sa thải 1.000 người, Amazon mất 30.000 nhân sự — và Oracle thì gây chấn động khi âm thầm sa thải hàng nghìn người mà không báo trước. Một nhân viên kể, họ chỉ nhận được một email thư ngắn: “Hôm nay là ngày làm việc cuối cùng của bạn.” Không cảnh báo, không thương lượng — chỉ có quyết định. Đây không phải là điều chỉnh tạm thời, mà là một tái cấu trúc chiến lược, đánh dấu sự ưu tiên mới: máy móc thay người, và tốc độ thay đổi đang ngày càng accelerate tăng tốc.

Đằng sau các đợt sa thải là áp lực financial tài chính ngày càng lớn. Dù Oracle báo cáo doanh thu tăng và nhu cầu AI ‘cung không đủ cầu’, công ty vẫn phải sa thải hàng loạt nhân sự để dồn tiền xây trung tâm dữ liệu và mua thiết bị. Các nhà phân tích cho rằng việc cắt giảm 20.000–30.000 nhân sự có thể mang về thêm 8–10 tỷ USD dòng tiền tự do. Động thái này được mô tả như một phép “đổi người lấy sức mạnh tính toán”. Như thể các công ty đang đánh cược: hy sinh con người hiện tại để đầu tư vào future tương lai do AI định đoạt. Nhưng cược lớn thì rủi ro cũng lớn — cổ phiếu Oracle đã mất 1/4 giá trị chỉ trong ba tháng đầu năm.

Người lao động thì ngày càng anxious lo lắng. Chỉ số niềm tin nhân viên ngành công nghệ đã giảm mạnh nhất trong mọi ngành, xuống còn 47,2%. Trong khi đó, nhu cầu tuyển dụng các vị trí IT cấp thấp đang decline suy giảm, còn các công việc liên quan đến AI lại tăng vọt — nhưng số lượng thì quá ít để bù đắp. Những người lạc quan cho rằng AI sẽ tạo ra việc làm mới, như các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây. Nhưng lần này, khoảng cách giữa việc mất đi và việc hình thành dường như đang ngày càng widen rộng ra. Câu hỏi đặt ra không còn là AI có thay thế con người không, mà là: bao nhiêu người sẽ bị bỏ lại phía sau trong cuộc chuyển mình này?