Tạp chí đặc biệt - Chiến tranh Mỹ - Israel chống Iran: Ngừng bắn mong manh, Giáo hoàng bước lên tuyến đầu

Tuần vừa qua chứng kiến một turning point bước ngoặt lớn trong cuộc xung đột Trung Đông, khi Mỹ và Iran bất ngờ tuyên bố ceasefire ngừng bắn trong hai tuần – lần đầu tiên kể từ khi chiến sự bùng phát. Đây cũng là lần đầu tiên hai bên tiến hành đàm phán cấp cao nhất kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Trong khi đó, Israel – đồng minh thân cận của Washington – liên tiếp hứng chịu những strategic thất bại chiến lược, bị gạt ra ngoài vòng quyết định và rơi vào thế bị động hoàn toàn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra quyết định đình chiến chỉ một giờ trước thời điểm tối hậu thư hết hạn, khiến cả Tel Aviv và Teheran bất ngờ. Tại Israel, phe đối lập gọi đây là một diplomatic thảm họa ngoại giao, trong khi phe cực hữu trong chính phủ Netanyahu lên án Washington là betrayal phản bội. Dù oanh tạc dữ dội trong năm tuần, Israel không thể đạt được mục tiêu lật đổ chế độ Tehran, và nay còn mất quyền kiểm soát trong việc định hình peace hòa bình. Thậm chí, Iran đã siết chặt quyền kiểm soát eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển dầu then chốt toàn cầu.

Song song với diễn biến đó, giáo hoàng Lêô – vốn trước đây giữ thái độ im lặng – đã chính thức confront đối đầu với chính quyền Trump, cảnh báo không ai được phép lấy danh Chúa để biện minh cho violence bạo lực. Hành động này được thúc đẩy bởi những phát ngôn tận thế của Trump trên mạng xã hội, trong đó ông đe dọa sẽ destroy xóa sổ nền văn minh Iran. Giáo hoàng nhấn mạnh rằng 'Chúa Giêsu không nghe lời cầu nguyện của những kẻ gây chiến', và khẳng định responsibility trách nhiệm của Giáo hội là phải lên tiếng vì hòa bình.

Tình hình càng thêm phức tạp khi Trump ra lệnh ngừng bắn tại Liban ngay trên mạng xã hội, khiến Israel không kịp trở tay. Quyết định này được coi là shock gây sốc, đặc biệt là khi Tel Aviv vẫn muốn tiếp tục chiến dịch chống Hezbollah. Trong khi đó, Mỹ đang tiếp tục phong tỏa cảng Iran để gây pressure áp lực, nhưng Iran đã mở lại một phần eo biển Hormuz như cử chỉ thiện chí. Dù chưa có thỏa thuận chính thức, ít nhất 8 tàu chở dầu đã vượt qua khu vực này, mang lại glimmer tia hy vọng nhỏ cho nền kinh tế toàn cầu.

Về mặt chiến lược, nhiều chuyên gia nhận định chiến tranh này bắt nguồn từ việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2018, đẩy Tehran vào chương trình làm giàu uranium không bị giám sát. Dù mục tiêu ban đầu là buộc Iran nhượng bộ, thực tế cho thấy regime chế độ Hồi giáo vẫn tồn tại và ngày càng kiên cường. Giờ đây, cả hai bên dường như quay lại điểm xuất phát – nhưng bối cảnh đã khác. Dư luận Mỹ ngày càng phản đối chiến tranh, và nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu đang trở thành reality thực tế rõ ràng.