Bài toán Hezbollah với hòa bình Trung Đông

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thông báo trên mạng xã hội Truth Social về một new kế hoạch ngừng bắn giữa Israel và Li Băng, được nhất trí bởi Tổng thống Joseph Aoun và Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ 4 giờ sáng 17.4 (giờ Việt Nam), mở ra cơ hội cho peace hòa bình sau nhiều tuần giao tranh ác liệt. Trước đó, từ ngày 2.3, lực lượng Hezbollah đã tấn công Israel để 'chia lửa' với Iran, dẫn đến phản công toàn diện từ phía Israel, khiến hơn 2.100 người thiệt mạng và hơn một triệu người phải evacuate di tản.

Dù được gọi là một bước đi historic lịch sử, lệnh ngừng bắn nhanh chóng gặp thách thức. Quân đội Li Băng cáo buộc Israel vi phạm thỏa thuận với 'các hành động xâm lược', trong khi Thủ tướng Netanyahu từ chối rút quân khỏi miền nam Li Băng, viện dẫn security risk rủi ro an ninh. Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Israel Katz, khẳng định IDF sẽ duy trì kiểm soát dải đất rộng 10 km dọc biên giới và tiếp tục phá hủy các khu dân cư bị cho là 'tiền đồn khủng bố', nhấn mạnh mục tiêu giải giáp Hezbollah vẫn chưa hoàn thành.

Các chuyên gia đánh giá đây là complex bài toán cực kỳ nan giải. Eurasia Group nhận định Israel đang tận dụng thời điểm Hezbollah suy yếu và Iran không thể hỗ trợ để thúc đẩy giải giáp hoàn toàn. Tuy nhiên, chuyên gia Firas Maksad cảnh báo điều này là difficult khó khăn do quy mô phân bổ vũ khí và nhân sự của Hezbollah trải khắp Li Băng. Lực lượng này không chỉ là một nhóm vũ trang mà còn là một political chính trị lực lượng đại diện cho cộng đồng Shiite đông đảo.

Trong khi đó, Iran yêu cầu Mỹ và Israel không được tấn công hay hủy diệt Hezbollah như một điều kiện để đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột — yêu cầu đã bị cả hai bên reject bác bỏ. Hezbollah cũng tuyên bố 'sẵn sàng bảo vệ chống lại sự phản bội', cho thấy họ chưa rút lui. Với lập trường cứng rắn từ tất cả các bên, nguy cơ bùng phát lại xung đột sau 10 ngày rất high cao, đe dọa tính bền vững của thỏa thuận tạm thời.

Bối cảnh khu vực cũng chịu impact tác động lớn. Nhật Bản vừa công bố gói hỗ trợ 10 tỉ USD nhằm củng cố an ninh năng lượng cho châu Á, đặc biệt trong bối cảnh chiến sự Iran gây lo ngại về gián đoạn chuỗi cung ứng. Khoản hỗ trợ chủ yếu đi qua JBIC và NEXI, nhắm vào các nước trong chuỗi cung ứng của Tokyo, giúp mua dầu từ Mỹ và nguồn khác. Sáng kiến này phản ánh nỗ lực prevent ngăn chặn khủng hoảng năng lượng lan rộng, bảo vệ cả nguồn cung y tế phụ thuộc vào nguyên liệu dầu mỏ.