Cuộc Đua Lãi Suất 8,2%: Ngân Hàng Hốt Vàng Hay Người Dân Hốt Thuốc?

Ông Lê Văn Thư ở TP HCM vừa nhận cuộc gọi từ nhân viên ngân hàng với lời mời gửi tiền kèm interest rate lãi suất lên tới 8,2%/năm – mức khiến ông bất ngờ vì chỉ vài ngày trước, lãi suất kỳ hạn tương tự còn là 7,5%. Nhân viên ngân hàng tư vấn: chỉ cần gửi từ 500.000 đồng, khách đã được hưởng 4,75%/năm cho kỳ hạn 1–5 tháng; 8,1% với kỳ hạn 6 tháng và cao nhất là 8,2% nếu gửi 12 tháng. Câu chuyện của ông Thư không phải ngoại lệ – xu hướng tăng lãi suất huy động đang bùng lên khắp các ngân hàng lớn.

Không dừng lại ở gửi tiết kiệm thông thường, nhiều ngân hàng đang đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi – sản phẩm huy động vốn với lãi suất cao hơn hẳn và tính thanh khoản linh hoạt. Vietcombank, ví dụ, đang chào bán chứng chỉ tiền gửi qua VCB Digibank với lãi suất 6 tháng là 7,5%/năm và 12 tháng đạt 7,9%/năm, trong khi lãi suất tiết kiệm thông thường cùng kỳ hạn chỉ là 3,5% và 5,9%. Nghĩa là, dòng tiền vào chứng chỉ được đền bù thêm 2–4 điểm phần trăm mỗi năm – một khoản chênh lệch quá hấp dẫn.

Ngân hàng Bản Việt (BVBank) cũng không chịu kém cạnh: chứng chỉ tiền gửi tối thiểu 10 triệu đồng, lãi suất 6 tháng là 7,6%/năm, còn 15 tháng lên tới 7,8%/năm – vượt xa mức 6,55% và 6,75% của gửi tiết kiệm truyền thống. Gần đây nhất, ACB tung ra sản phẩm chứng chỉ tiền gửi dành riêng cho doanh nghiệp, lãi suất 7,5%/năm, giao dịch hoàn toàn trên ứng dụng ngân hàng số ACB ONE BIZ. Rõ ràng, các ngân hàng đang đua nhau hút tiền mặt bằng mọi giá.

Nhưng đằng sau cuộc đua lãi suất này là dấu hiệu thanh khoản không ổn định tại một số ngân hàng. Báo cáo từ Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) cảnh báo: việc lãi suất huy động tiến gần mốc 9–10%/năm không phải vì cầu tín dụng bùng nổ, mà do thanh khoản cục bộ đang bị thắt. Nếu mặt bằng lãi suất tăng thêm 1%, chi phí lãi vay toàn nền kinh tế có thể đội thêm 184.000 tỉ đồng mỗi năm – một con số khổng lồ sẽ trực tiếp ăn mòn lợi nhuận của doanh nghiệp.

Căng thẳng còn nhân lên khi lạm phát bắt đầu tăng nhiệt: CPI tháng 3/2026 tăng 4,65% – cao nhất 5 năm – chủ yếu do giá nhiên liệu leo thang. Với áp lực kép từ lãi suất và giá cả, chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu cho rằng Ngân hàng Nhà nước cần hành động linh hoạt hơn: hỗ trợ các ngân hàng thương mại vay mượn chéo, điều tiết thị trường liên ngân hàng và kiểm soát cơn đua lãi suất trên thị trường dân cư để tránh làm méo mó chi phí vốn.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà cũng thừa nhận mặt bằng lãi suất đang chịu sức ép từ hai phía: một là sự cạnh tranh khốc liệt từ các kênh đầu tư thay thế từ cuối 2025, hai là tốc độ giải ngân tín dụng đang vượt xa tốc độ huy động vốn – đặc biệt trong bối cảnh cả nước đang dồn lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số. Dù cam kết theo dõi sát sao và phối hợp chính sách, câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ: liệu các ngân hàng có thể duy trì mức lãi suất cao mà không đẩy doanh nghiệp vào thế khó thở? Và liệu người gửi tiền có thực sự được hưởng lợi lâu dài, hay chỉ là mồi câu ngắn hạn trong cuộc đua vốn đầy rủi ro?