Pegasus và chiến dịch giải cứu phi công Mỹ: Khi phần mềm gián điệp trở thành vũ khí chiến lược

Giữa căng thẳng leo thang tại Trung Đông vào tháng 4/2026, một chiến dịch giải cứu phi công Mỹ bị bắn rơi từ chiếc F-15E trên lãnh thổ Iran đã phơi bày sức mạnh đáng kinh ngạc của technology công nghệ tình báo hiện đại. Không chỉ dựa vào lực lượng đặc nhiệm, CIA đã triển khai Pegasus – phần mềm gián điệp do công ty Israel NSO Group phát triển – để thực hiện một màn lừa dối tinh vi, đánh lạc hướng lực lượng Iran và bảo vệ sĩ quan vũ khí hệ thống một cách an toàn.

Chiếc F-15E Strike Eagle bị bắn rơi khiến hai thành viên phi hành đoàn phải nhảy dù khẩn cấp. Trong khi một người nhanh chóng được cứu, người còn lại phải trốn trong khe núi cao 7.000 feet. Để mua time thời gian cho đội cứu hộ định vị và di tản, CIA đã phát động chiến dịch nghi binh quy mô lớn. Cơ quan này sử dụng Pegasus để xâm nhập điện thoại của các lãnh đạo cấp cao tại Tehran và các chỉ huy thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), từ đó phát tán thông tin giả rằng phi công đã được tìm thấy và đang di chuyển khỏi Iran bằng đường bộ hoặc đường biển.

Pegasus nổi bật nhờ khả năng zero-click exploit khai thác không cần tương tác, cho phép cài đặt phần mềm mà không cần nạn nhân mở tin nhắn hay tệp tin. Công nghệ này lợi dụng các lỗ hổng zero-day trong hệ điều hành di động, ví dụ như lỗ hổng FORCEDENTRY trong iMessage của Apple, để chiếm quyền kiểm soát thiết bị trong vài giây. Một khi đã xâm nhập, Pegasus có thể đọc tin nhắn, theo dõi location vị trí, ghi âm qua microphone, kích hoạt camera và ghi lại mọi phím gõ – tất cả đều diễn ra mà người dùng không hề hay biết.

Điều đáng chú ý là trong chiến dịch này, Pegasus không chỉ dùng để thu thập thông tin mà còn chủ động manipulate thao tác dữ liệu: gửi tin nhắn giả từ chính thiết bị bị xâm nhập, tạo ra làn sóng thông tin sai lệch trong mạng lưới chỉ huy đối phương. Đây là bước tiến lớn từ vai trò thu thập sang vai trò gây ảnh hưởng – minh chứng cho xu hướng hybrid warfare chiến tranh lai, nơi công cụ mạng trở thành vũ khí chiến lược.

Tuy nhiên, sự kiện cũng làm dấy lên lo ngại về mặt đạo đức. Pegasus, dù hiệu quả trong môi trường quân sự, từng bị lạm dụng để theo dõi nhà báo, nhà hoạt động và chính trị gia, dẫn đến tranh cãi toàn cầu về privacy riêng tư và kiểm soát xuất khẩu. Câu chuyện không chỉ là một thành công chiến thuật mà còn là lời cảnh tỉnh: công nghệ mạnh mẽ nhất cũng mang theo risk rủi ro lớn nhất khi nằm trong tay sai.