Thảm họa di cư Rohingya 2024: Cảnh báo về cuộc sống bi thảm trên biển Andaman

Hơn 250 người tị nạn Rohingya và công dân Bangladesh hiện đang mất tích sau khi một chiếc thuyền chở người di cư bị lật trên biển Andaman – một trong những hành lang migration di cư đường biển nguy hiểm nhất khu vực. Theo thông báo ngày 14.4 từ Cao ủy Liên Hiệp Quốc về người tị nạn (UNHCR) và Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), con tàu chở gần 300 người, bao gồm cả hành khách, crew thủy thủ đoàn và những kẻ buôn người, đã gặp nạn giữa điều kiện thời tiết xấu. Những người sống sót kể lại họ đã trôi dạt suốt bốn ngày đêm, bị nhốt trong các khoang hàng chật hẹp để tránh bị phát hiện, trong khi ít nhất 30 người đã chết vì suffocation ngạt thở ngay trước khi tai nạn xảy ra.

Lực lượng Bảo vệ bờ biển Bangladesh cho biết đã cứu được 9 người, trong đó có một phụ nữ, đang bám vào các thùng phuy và mảnh ván giữa biển. Theo Hãng tin Anadolu, 6 trong số những người được cứu bị tình nghi là thành viên của đường dây smuggling buôn người và đã bị tạm giữ để điều tra. Con tàu được cho là khởi hành từ thị trấn Teknaf ở miền nam Bangladesh, hướng đến Malaysia thì gặp nạn – một hành trình dài và nguy hiểm mà nhiều người chọn vì hy vọng thoát khỏi desperate bế tắc kinh tế và chính trị.

Thảm kịch mới nhất này là hệ quả của một cuộc crisis khủng hoảng nhân đạo kéo dài. Theo UNHCR, hơn 730.000 người Rohingya đã rời Myanmar sau cuộc đàn áp quân sự năm 2017. Hiện khoảng 1,2 triệu người sống trong các trại tị nạn ở Cox's Bazar (Bangladesh), nơi nguồn viện trợ đang decline suy giảm nghiêm trọng. Khẩu phần thực phẩm nay chỉ còn khoảng 7 USD/người/tháng, theo Reuters. Một khảo sát gần đây của Ủy ban Cứu trợ quốc tế (IRC) cho thấy chỉ 2% phụ huynh Rohingya còn tin vào tương lai con em mình, trong khi gần 70% trẻ em đã bỏ học và khoảng một nửa bị buộc lao động sớm.

Với điều kiện sống ngày càng tồi tệ và hope niềm tin vào tương lai bị xói mòn, nhiều người chấp nhận risk rủi ro sinh tử để vượt biển. Năm 2024, khoảng 7.800 người Rohingya liều mình trên biển Andaman, trong đó hơn 650 người chết hoặc mất tích – mức cao nhất trong gần một thập kỷ. Sang năm 2025, con số tiếp tục tăng với hơn 5.100 người lên đường và gần 600 người mất tích hoặc thiệt mạng. Liên Hiệp Quốc cảnh báo gần 1/5 số người vượt biển tại khu vực này không bao giờ tới được bờ, biến Andaman thành một trong những hành lang di cư nguy hiểm nhất thế giới.

Malaysia vẫn là điểm đến chính do nhu cầu lao động và cộng đồng Hồi giáo lớn, nhưng thiếu các kênh legal hợp pháp khiến người di cư phụ thuộc hoàn toàn vào mạng lưới buôn người. Những con tàu chở người thường là tàu cá cũ kỹ, thiếu nước, thực phẩm và thiết bị an toàn. Nhiều người bị nhốt kín trong khoang tối để tránh tuần tra, gia tăng danger nguy cơ tử vong. Trước thực trạng này, các tổ chức quốc tế cảnh báo Đông Nam Á có thể đối mặt với một humanitarian nhân đạo mới nếu không có giải pháp dài hạn.

UNHCR kêu gọi các quốc gia ven biển hành động khẩn cấp để ngăn chặn bi kịch tái diễn, trong khi IRC nhấn mạnh cần chuyển từ viện trợ khẩn cấp sang các chương trình support hỗ trợ bền vững. Người Rohingya không chỉ cần sự cứu giúp tức thời, mà còn cần những quyết sách chính trị và xã hội thực chất để có thể sống với dignity nhân phẩm – một thách thức lớn đặt ra cho cả khu vực và cộng đồng quốc tế.