Israel đặt điều kiện ngắt xung đột với Iran
Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, hôm 14/4 tuyên bố rằng military của Israel và Mỹ đã làm suy yếu nghiêm trọng chương trình nuclear của Iran. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng lượng uranium còn tồn tại ở Iran vẫn có thể cho phép nước này tái khởi động chương trình bất cứ lúc nào.
Do đó, Katz nêu rõ việc loại bỏ toàn bộ nuclear đã làm giàu là một condition để chấm dứt xung đột hiện nay. Ông khẳng định yêu cầu này đã được phối hợp chặt chẽ với Mỹ và là yếu tố essential cho bất kỳ agreement tương lai nào. Công chúng và các nhà quan sát quốc tế đang theo dõi sát sao động thái này như một bước ngoặt tiềm tàng.
Ngoại trưởng Israel Gideon Saar cũng tái khẳng định lập trường lâu nay: Israel will never cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Phía Mỹ, một quan chức cấp cao nói với Fox News rằng all elements cho một thỏa thuận đã được đưa ra bàn đàm phán, dù vẫn chưa đạt được thống nhất. Áp lực gần đây, bao gồm cả maritime , đang khiến Tehran cảm thấy lo ngại hơn.
Giáo sư Mohamad Elmasry từ Viện Nghiên cứu Sau đại học Doha nhận định yêu cầu của Mỹ về việc chấm dứt hoàn toàn làm giàu uranium là một significant trong chính sách. Về mặt lịch sử, Mỹ chưa từng yêu cầu cấm làm giàu hoàn toàn — điều này cho thấy Washington có thể đang đi theo lập trường mà Israel đã duy trì từ lâu.
Trong khi đó, các nguồn tin cho biết Iran đã đề xuất rút ngắn thời gian tạm dừng làm giàu từ 20 năm xuống còn 5 năm — một response mang tính nhượng bộ. Dù chưa được xác nhận chính thức, động thái này xuất hiện trong bối cảnh midterm tại Mỹ đang đến gần, tạo pressure chính trị đối với Tổng thống Donald Trump. Cuộc đàm phán tại Islamabad tuần trước thất bại vì bất đồng về eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân, nhưng tiến trình có thể được nối lại sớm.
Việc đòi dỡ bỏ toàn bộ vật liệu hạt nhân nghe có vẻ hợp lý, nhưng liệu có thực tế không khi Iran từng nói đây là quyền chủ quyền của họ?
Mỹ giờ đang chịu pressure áp lực chính trị lớn từ cuộc bầu cử, nên có thể họ sẽ chấp nhận thỏa thuận nhanh hơn, dù không hoàn hảo.
Israel luôn đặt ra red line lằn ranh đỏ, nhưng lần này họ có vẻ đang kéo cả Mỹ theo cùng quan điểm.
5 năm tạm dừng làm giàu vẫn quá ngắn. Một chương trình hạt nhân có thể phục hồi rất quickly nhanh chóng sau đó.
Tại sao lại đàm phán ở Pakistan? Có phải vì neutral trung lập không, hay có động cơ địa chính trị nào khác?
Họ nói về trust niềm tin, nhưng làm sao xây dựng được nếu mỗi bên đều nghi ngờ động cơ của nhau?