Unia na ringu: kto wygra mecz o przyszłość euro?

Europa stoi na rozdrożu — jedni mówią o crisis kryzysach, które przeżyła, inni o strength sile instytucji, która wytrzymała sztorm. Ale czy to wystarczy, by wygrać global globalny wyścig gospodarczy? Isabel Schnabel z Europejskiego Banku Centralnego mówi, że mimo shocks szoków — wojen, pandemii, skoków stóp procentowych — strefa euro osiągnęła rzadko widzianą stabilność. Inflacja wróciła do celu bez recesji, bezrobocie jest blisko record historycznych minimów, a rynki długu się konwergują. Ale to fundamenty. A gdzie są mur, dach, wieża? Gdzie innovation innowacje, które napędzają świat?

W raporcie Mario Draghiego z jesieni 2024 roku Europa została ostrzegana: jej produktywność plasuje się z tyłu, a fragmentacja rynku wewnętrznego kosztuje więcej niż amerykańskie cła. Dlatego eksperci postulują rewolucję: nowy legal system prawny dla całej Unii (tzw. 28. system), wspólne europejskie bonds obligacje, i przede wszystkim — więcej inwestycji w technology technologię i obronność. Bo sztuczna inteligencja nie czeka, a Europa wciąż importuje półprzewodniki i energię. Jak zauważa Schnabel, defence obronność to nie tylko hauby i drony — to przede wszystkim research badania i rozwój. A ich udział w budżetach? Prawie zerowy.

Propozycja Ángela Ubide i Olivier Blancharda brzmi jak przełom: emisja 5 bilionów euro wspólnych obligacji — nie nowego długu, ale wymiana istniejącego narodowego długu na europejski. To mogłoby dać Unii safe bezpieczne aktywa, które inwestorzy świata szukają, i obniżyć koszty finansowania o 25 miliardów euro rocznie. Ale pojawia się duch przeszłości: hazard moralny. Czy kraje nadal będą pilnować swoich budżetów, jeśli dług będzie częściowo wspólny? Schnabel wątpi, że propozycja rozwiązuje to. Potrzeba dyscypliny, a przede wszystkim — trust zaufania. Bez niego, mówi, Europa będzie tylko kolekcją państw, które się boją wspólnego kroku.

A jednak — napływ chętnych do strefy euro mówi wiele. Islandia, Norwegia, Szwecja, a nawet Węgry po wyborach. Dlaczego? Może dlatego, że europejski model daje stabilność, którą świat traci. A może dlatego, że jak mówi Ubide: now teraz jest czas na ofensywę. Nie tylko w security bezpieczeństwie, ale w budowaniu rzeczywistej integracji. Linie swapowe z bankami centralnymi, euro jako waluta handlowa, wspólne prawa — to nie marzenia. To krok po kroku. Tylko jedno brzmi jak echo: do trzeba to zrobić teraz. Zanim świat przestanie nas traktować poważnie.