Savaşta Sahne Alan Sesler: Vücut Tanık, Sanat Direniş

Diyarbakır'ın kalbinde, heart kalbinde sadece tarih değil, aynı zamanda acılarla beslenen bir art sanat diriliyor. Amed Uluslararası Tiyatro Festivali, 5. gününde ‘Savaş Koşullarında Tiyatro Yapmak’ gibi powerful güçlü bir temayla izleyenleri derin düşüncelere draw sürüklüyor. Panelde Ukrayna, Filistin, Halepçe ve Irak’tan gelen sanatçılar, savaşı yalnızca bir olay değil, lived yaşanan bir gerçeklik olarak anlattı. Prof. Dr. Dilshad Mustafa Razawa’nın moderatörlüğünde, savaşın gölgesinde doğan tiyatroların nasıl bir direniş biçimi haline geldiği konuşuldu.

Filistinli sanatçı Shadan Abu Elasal, 1948’den bu yana süren toplumsal travmaların yalnızca anı olarak değil, physical bedensel bir hafıza olarak kuşaklara aktarıldığını vurguladı. Vücut, dedi, bu hafızanın canlı tanığıdır. Sanat, onun için estetikten çok bir hayatta kalma aracı. Bu fikri Shaden Dance Company ile sahneye taşıdıklarını belirten Elasal, tiyatroyu bir witness tanıklık alanı olarak tanımladı. Ukraynalı tiyatrocu Olga Dorofeeva da Kharkiv Kukla Tiyatrosu’nda savaşı durduramadılar ama perform performans vermeyi bıraktırmadılar. Metro istasyonlarında sahne alarak toplumla bağlarını koparmadılar.

Güney Sudan’dan Prof. Dr. Justin John, panelde Sudan’da savaşın hayatın neredeyse durdurduğunu ifade etti. Savaş, insanları yerinden ediyor; ancak tiyatro, bu boşluğa memory hafıza ve anlam return geri getirme işlevi görüyor. John’a göre tiyatro, seyircinin kendi geçmişini sahnede görmesini sağlayan bir mirror ayna. 1980’li yıllarda Güney Sudan’da doğan tiyatro geleneği, zorluklara rağmen kolektif bir hafıza inşa ediyor. Bu hafıza sadece tarihsel değil, aynı zamanda shared paylaşılan bir experience deneyim.

Festivalde sahnelenen ‘Dışarıdaki Adam’, Alman yazar Wolfgang Borchert’in II. Dünya Savaşı sonrası varoluşsal trajedisini, Ukrayna tiyatrosunun modern bir dille yeniden yorumlamasıyla izleyenlere emotional duygusal bir darbe gibi hit geldi. Yönetmen Oleksandr Kovshun’un yalın sahne dili, savaş sonrası bireyin kimlik krizini ve search arama hâlini çarpıcı bir şekilde reflect yansıttı. Oyun, savaşın yalnızca binaları yıkmadığını, insanı da ‘dışarı’ bıraktığını remind hatırlatıyor.