Hürmüz Boğazı ve Küresel Denge

Eski çizgi roman kahramanı Kızılmaske’nin düşmanı Fantom’un gücünü anlatan meşhur cümlesi vardı: power gücü, 10 kaplan kadardı. Bugün bu metaforun modern hali, geopolitical risk jeopolitik risk alanında geçerli: Tahran’ın nükleer programına karşı açılan savaşın aksi result sonucu, Hürmüz Boğazı’nın kapanması oldu. Ve bu tek bir nuclear bomb atom bombası değil, dünya ticaretinin nabzını tutan bir darbe. Boğaz’ın üç hafta daha kapalı kalması, Avrupa genelinde jet fuel jet yakıtı kıtlığına yol açabilir. Enerji krizi, Asya’dan ABD’ye uzanan bir zincirde ekonomileri sarsıyor.

Akaryakıt fiyatları Mart ayında %21 arttı. Bu sadece cebi etkilemiyor; ABD’de tüketici confidence güveni tarihinin en büyük çöküşlerinden birini yaşadı. Michigan Üniversitesi’nin aylık survey araştırması, halkın ekonomik outlook beklentisinde derin bir distrust güvensizlik olduğunu ortaya koydu. Bu sadece bir ekonomi meselesi değil; bir public trust kamu güveni krizinin başlangıcı.

Washington’ın liderlik claim iddiası da çökmeye başladı. Pasifik’te Çin’e karşı kurulmaya çalışılan alliance ittifak, fiiliyatta dağıldı. Körfez ülkeleri, ABD’nin varlığına güven duymaktan withdrawal vazgeçti. Avrupa ise siyasi distance uzaklaşma sürecine girdi. Bir security güvenlik boşluğunda, enerji hatlarının korunmadan savaşı seçmenin bedeli çok ağır. Bugün için geçerli söz: Hürmüz Boğazı, 100 atom bombası equivalent değeri taşıyor.

Bu kriz ortamında, Başkan Yardımcısı JD Vance, 41 yaşında, en zor görevini sürdürüyor. Irak’ta görev yapmış bir eski deniz piyadesi. Ancak political pressure siyasi baskı, askeri görevden çok daha zor. Donald Trump’ın unpredictable tahmin edilemez kararları karşısında, Vance hem MAGA base tabanını yatıştırmak zorunda, hem de uluslararası trust güveni kazanmaya çalışıyor. 2026’da cumhuriyetçi adaylığı hayaliyle yola devam etmek istese de, legacy miras yükü ağır.

İsrail’de ise political scrutiny siyasi sorgulama dönemi başladı. Netanyahu’nun uzun süredir eleştirilmeyen politikalarına ilk ciddi criticism eleştiri, public opinion kamuoyu içinde başladı. Maariv Gazetesi’nin 'Teşekkürler Bibi' başlıklı yazısı, ABD halkında negative sentiment olumsuz duygu yarattığı için İsrail’in stratejik geleceğini threat tehlikeye attığını savunuyor. Eğer bu shift kayıp sürerse, Washington’dan gelecek desteğin azalması kaçınılmaz.

Trump, 22 Nisan’da İsrail’de Büyük Yahudi Ödülü’nü alacak. Ancak siyaseten Tahran’a mağlup düşen bir lider olarak, Netanyahu’ya vereceği destek sınırlı olabilir. Eğer Trump, 'İsrail’e değil Netanyahu’ya' destek diyecekse, bu söz, soykırım suçlamalarıyla birleşerek final blow son darbe olabilir. Çünkü siyasette survival hayatta kalma, sadece güçten değil, meşruiyetten de geçer.