Cuộc chiến phải trả giá đắt ở Trung Đông - Bài 3: Vòng xoáy mở rộng

Eo biển Hormuz, được xem là key yết hầu của global thị trường năng lượng, đang trở thành tâm điểm của new cuộc khủng hoảng địa chính trị nghiêm trọng. Khi conflict xung đột tại Trung Đông leo thang, Iran đã sử dụng chiến thuật pressure bóp nghẹt lưu thông hàng hải để gây economic áp lực lên thế giới. Động thái này làm gián đoạn supply chuỗi cung ứng dầu mỏ, khiến price giá năng lượng biến động mạnh và đe dọa sự stability ổn định vốn đã mong manh.

Lưu lượng tàu qua eo biển đã drop giảm mạnh, trong khi giá dầu Brent vọt lên trên 120 USD/thùng. Hậu quả impact tác động không đồng đều: dù xung đột xảy ra ở Trung Đông, nhưng economic cú đánh lại giáng mạnh vào châu Á — nơi nhận khoảng 80% lượng dầu qua Hormuz. Các nền kinh tế như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc đang đối mặt với inflation lạm phát gia tăng và risk rủi ro thiếu hụt năng lượng, theo nhận định của ông Lawrence Anderson từ RSIS, Singapore.

Không chỉ châu Á, các nước xuất khẩu dầu như Ả Rập Saudi cũng chịu heavy tổn thất lớn khi sản lượng xuất khẩu giảm gần 50% trong tháng Ba. Chiến dịch tấn công vào energy hạ tầng năng lượng được xem là "mũi tên trúng hai đích": vừa gây thiệt hại kinh tế, vừa làm strain rạn nứt quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh Trung Đông. Tiến sĩ Robert Muggah nhấn mạnh, đây không chỉ là khủng hoảng khu vực mà là một cú sốc cấu trúc đối với nền kinh tế toàn cầu, với ảnh hưởng lan rộng đến lương thực, vận tải, tài chính và political ổn định.

Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva cảnh báo xung đột có thể đẩy thêm 45 triệu người vào poverty nghèo đói, làm chậm growth tăng trưởng toàn cầu ngay cả khi chiến tranh kết thúc. Nhiều nước đang phát triển buộc phải thực hiện các biện pháp thắt lưng buộc bụng, từ đóng cửa trường học đến phân phối năng lượng theo định mức. Khủng hoảng nhân đạo và gián đoạn thương mại tiếp tục làm trầm trọng thêm tình trạng fragile bấp bênh của nền kinh tế thế giới.

Xung đột không chỉ thay đổi cán cân quyền lực mà còn định hình lại global trật tự quốc tế. Việc Mỹ có thể rút khỏi NATO cho thấy alliance liên minh xuyên Đại Tây Dương đang lung lay. Ngược lại, những new liên kết mới như vai trò trung gian của Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ đang nổi lên. Thế giới có nguy cơ bước vào thời kỳ đa cực, nơi các quốc gia tìm kiếm strategic tự chủ và diplomacy ngoại giao thực dụng hơn. Tuy nhiên, tiền lệ sử dụng vũ lực để giải quyết tranh chấp có thể để lại long-term hệ lụy nghiêm trọng cho hòa bình toàn cầu.

Sau hơn một tháng, rõ ràng xung đột đã vượt ra khỏi khuôn khổ quân sự, trở thành một cuộc chiến đa chiều, nơi chiến trường là cả kinh tế, ngoại giao và chiến lược. Để cycle vòng xoáy không tiếp tục mở rộng, các bên cần dialogue đối thoại thẳng thắn và tôn trọng lằn ranh đỏ. Chỉ khi đó, peace hòa bình mới có cơ hội nảy mầm trên vùng đất chịu nhiều tổn thương này.