Khi di sản biết 'nói': Công nghệ đang thay đổi cách ta nhớ về quá khứ
technology đang thay đổi cách chúng ta trải nghiệm di sản — không còn là những hiện vật im lặng sau lớp kính, mà là những câu chuyện sống động, được kể bằng digital , âm thanh, ánh sáng và cả thế giới ảo. Tại TP.HCM, các museum đang từng bước chuyển mình, không chỉ để bảo tồn quá khứ mà còn để kết nối thế hệ trẻ với lịch sử qua những experience tương tác. Từ Bảo tàng Tôn Đức Thắng đến Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, việc hiện đại hóa không còn là lựa chọn, mà là nhu cầu tất yếu trong thời đại innovation và số hóa mạnh mẽ.
collection hiện vật tại Bảo tàng Tôn Đức Thắng với hơn 17.000 hiện vật và tư liệu đã được số hóa hoàn toàn — một bước tiến lớn trong công tác management và nghiên cứu. Giám đốc Phạm Thành Nam nhấn mạnh: trọng tâm là xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ, ứng dụng interactive và các nền tảng truyền thông số. Hai dự án công nghệ mới, bao gồm ứng dụng in 3D để restore hiện vật, đang được triển khai nhằm hướng đến một mô hình professional , hiện đại. Cốt lõi vẫn là nội dung; công nghệ chỉ là phương tiện để truyền tải giá trị sâu sắc hơn.
Không đứng ngoài xu thế, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh đã ứng dụng virtual để tái hiện không gian ký kết Hiệp định Paris — du khách đeo kính và bước vào một thế giới 360 độ, nơi lịch sử không còn là dòng chữ trên bảng thuyết minh. Hơn 20.000 tài liệu, hiện vật quý giá đã được lưu giữ và một phần được upload dưới dạng tham quan 360 độ. Phòng trưng bày "Hồi niệm" nay có thể được khám phá từ xa nhờ công nghệ quét 3D, mở ra cơ hội tiếp cận cho người khuyết tật, người ở nước ngoài hay học sinh không thể đến trực tiếp.
Việc bán ticket từ ngày 10-2 đã giúp du khách chủ động hơn trong hành trình tham quan. Chỉ với vài thao tác, họ có thể thanh toán, chọn giờ và nhận mã QR qua email — giảm thời gian chờ đợi và nâng cao efficiency phục vụ. Trong tháng đầu, hơn 2.000 lượt khách đã sử dụng hình thức này. Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM đặt mục tiêu đạt 4 triệu lượt khách mỗi năm, trong đó tăng tỉ lệ tham quan theo hình thức giáo dục, trải nghiệm và du lịch văn hóa, hướng đến kỷ niệm 50 năm thành phố mang tên Bác.
Các bảo tàng như Bảo tàng Lịch sử TP.HCM và Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM cũng đang tích cực ứng dụng thực tế tăng cường AR và mã QR để người xem khám phá lớp phác họa ẩn dưới tranh hay tìm hiểu quy trình sáng tác. Với học sinh, sinh viên, các chương trình ngoại khóa và triển lãm trực tuyến đang trở thành cầu nối hiệu quả. Sự chuyển mình này không chỉ giúp bảo tồn giá trị văn hóa mà còn biến di sản thành một living , nơi quá khứ không ngừng được kể lại theo cách mới mẻ và gần gũi hơn.
Mình vừa đưa lớp học đi tham quan, các em rất hào hứng với phần interactive trưng bày tương tác tại Bảo tàng Mỹ thuật. Nhìn chúng trải nghiệm AR mà thấy vui.
Công nghệ thì tốt, nhưng mình vẫn thích cảm giác chạm vào hiện vật thật. Ảo quá nhiều sẽ làm mất chất 'cổ' của di sản.
Có ai biết khi nào Bảo tàng Chứng tích chiến tranh số hóa hết các chuyên đề không? Mình muốn access tiếp cận từ xa vì đang ở nước ngoài.
Bán vé online là bước đi thông minh. Lần nào đến mình cũng phải xếp hàng dài. Giờ thì chỉ cần quét QR code mã QR là vào được luôn.
Hy vọng các trường học sẽ đưa chương trình tham quan bảo tàng vào chính khóa nhiều hơn, không chỉ là hoạt động ngoại khóa.
VR và 3D scan là tương lai. Nhưng quan trọng là phải duy trì chất lượng nội dung, đừng để thành 'hiệu ứng pháo hoa' mà trống rỗng.
Mình học sử dở lắm, nhưng từ khi thử tham quan ảo, mình thấy lịch sử bỗng dưng thú vị hơn nhiều. Cảm ơn digital nỗ lực chuyển đổi số!
Ứng dụng công nghệ tốt, nhưng mong các bảo tàng cân bằng giữa hiện đại và truyền thống. Đừng để di sản thành... trò chơi điện tử.