Định rõ bản sắc văn hóa các dân tộc Việt Nam trong dòng chảy hội nhập
Trong dòng chảy hội nhập toàn cầu, việc identity văn hóa của 54 dân tộc Việt Nam đang trở thành một thách thức lớn. Dù nền văn hóa truyền thống từng đóng vai trò trung tâm trong đời sống cộng đồng, nhiều giá trị như trang phục, tiếng nói và lễ hội nay đứng trước nguy cơ erosion do ảnh hưởng từ kinh tế thị trường và công nghệ số.
Đồng chí Trịnh Ngọc Chung, Cục trưởng Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam, nhấn mạnh rằng xu hướng này là inevitable trong quá trình phát triển, nhưng không có nghĩa là buông lỏng. Thay vào đó, ông cho rằng cần có cách tiếp cận sustainable và đổi mới, trong đó văn hóa không chỉ được lưu giữ mà còn phải thrive trong đời sống hiện đại.
Một phần giải pháp nằm ở việc hiện đại hóa phương thức truyền tải: đưa di sản lên nền tảng số, dùng technology để kết nối giới trẻ. Quan trọng hơn, bảo tồn phải lấy cộng đồng làm trung tâm — biến việc gìn giữ văn hóa thành daily practice thay vì chỉ là biểu diễn trong sự kiện. Nghệ nhân, theo ông, là living source của di sản và cần được hỗ trợ cả về tài chính lẫn xã hội.
Về mặt policy , ông đề xuất hoàn thiện chính sách đặc thù cho các dân tộc ít người và di sản có nguy cơ biến mất. Các chính sách này phải tạo legal framework để văn hóa sống động — như khôi phục lễ hội hay dạy tiếng nói dân tộc — chứ không chỉ dừng lại ở lưu trữ. Đồng thời, đầu tư cần targeted , tránh dàn trải và kiểm soát để giữ tính nguyên bản.
Cuối cùng, yếu tố then chốt là nâng cao vai trò của người dân: họ phải là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và beneficiary trực tiếp. Khi người dân cảm thấy tự hào và thấy benefit từ văn hóa của mình, họ sẽ chủ động truyền lại cho thế hệ trẻ — biến bảo tồn thành một shared mission chứ không chỉ là nghĩa vụ nhà nước.
Bảo tồn văn hóa bằng digital platform nền tảng số nghe hợp lý, nhưng liệu có đủ sâu không khi giới trẻ chỉ xem qua điện thoại mà không thực hành?
Tôi thấy nhiều lễ hội bây giờ chỉ còn là performance biểu diễn cho du khách, mất hết linh hồn. Cần trở lại bản chất, không phải làm theo kiểu ‘sự kiện’ cho có.
Chính sách thì hay, nhưng bao giờ mới đến tay nghệ nhân ở vùng sâu? Hỗ trợ tài chính vẫn còn uneven không đồng đều quá.
Tự hào về văn hóa thì phải từ trong nhà, trong trường học. Nếu con trẻ không được dạy tiếng mẹ đẻ, làm sao giữ được heritage di sản?
Câu nói của Bác Hồ về 'anh em ruột thịt' vẫn còn nguyên giá trị. Giữ văn hóa là giữ unity sự đoàn kết, không để ai bị bỏ lại.
Ai sẽ kiểm soát để đầu tư không làm biến dạng giá trị? Rất dễ thành thương mại hóa dưới danh nghĩa bảo tồn.
Cần thêm chính sách livelihood sinh kế từ văn hóa — ví dụ làm nghề dệt truyền thống mà có thu nhập, thì người trẻ mới ở lại làng.