Thách thức văn hóa trong kỷ nguyên số và sức mạnh mềm quốc gia 2026
Công nghiệp culture đang được định vị là một trong những ngành mũi nhọn, góp phần nâng cao position quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa và kỷ nguyên số. Mỗi bộ phim, bản nhạc, sản phẩm thủ công hay lễ hội không chỉ là biểu đạt nghệ thuật, mà còn là sứ giả mang theo bản sắc, trở thành một phần của soft power quốc gia. Tại một tọa đàm ở TP.HCM, Phó giám đốc Sở VH-TT Nguyễn Thị Thanh Thúy nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng policy đồng bộ để khai thác hiệu quả tiềm năng, từ đó tăng efficiency và thúc đẩy phát triển bền vững.
Theo bà Thúy, TP.HCM sẽ tăng đầu tư vào cơ sở vật chất như phim trường, trung tâm biểu diễn và triển lãm, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng technology hiện đại trong sản xuất. Đặc biệt, việc bảo vệ intellectual property được xác định là yếu tố then chốt để thu hút investment và khuyến khích sáng tạo. Việc hợp tác trong và ngoài nước nhằm phát triển giải pháp kỹ thuật tiên tiến cũng được ưu tiên, nhằm tạo điều kiện tối đa cho các doanh nghiệp văn hóa phát triển.
Báo chí, trong vai trò kép, đang đối mặt với thách thức lớn: vừa phải spread giá trị văn hóa, vừa là 'người gác cổng' bảo vệ chuẩn mực. Nhà báo Chu Ninh cảnh báo, nếu nghiêng quá về lan tỏa, báo chí có thể hòa lẫn vào dòng thông tin hỗn loạn; nếu quá bảo thủ, lại dễ trở nên rigid và mất kết nối với công chúng. Đồng thời, ông nhấn mạnh vai trò của báo chí trong việc định hình diện mạo văn hóa trên không gian số – một thước đo cốt lõi của national influence .
Nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn, Tổng biên tập Báo Thanh Niên, chia sẻ rằng giá trị cốt lõi như sự hào hiệp, tử tế và nhân văn chính là nền tảng để xây dựng trust với độc giả. Những chương trình như Quỹ học bổng Nguyễn Thái Bình hay cuộc thi Sống đẹp không chỉ là hoạt động xã hội, mà là cách nuôi dưỡng chiều sâu văn hóa. Cuộc thi phim ngắn Vietnamese mùa 3, theo ông, là minh chứng cho nỗ lực phát triển creative industry trong nước.
Phó bí thư Thành ủy TP.HCM Văn Thị Bạch Tuyết khẳng định, khi báo chí đứng vững trên bản sắc dân tộc và mở rộng tầm nhìn toàn cầu, Việt Nam mới có thể vươn mình trong kỷ nguyên mới. Ông Trần Thanh Lâm, Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận T.Ư, kêu gọi báo chí trở thành lực lượng tiên phong trong việc xây dựng 'vùng xanh' tinh thần, đấu tranh với lệch chuẩn và chuyển hóa giá trị văn hóa thành những câu chuyện truyền inspiration . Ông nhấn mạnh: 'Càng hội nhập, càng phải bám rễ vào truyền thống'.
Rõ ràng đầu tư vào cultural infrastructure cơ sở văn hóa không chỉ mang lại giá trị tinh thần mà còn tạo economic value giá trị kinh tế dài hạn. Nhưng liệu ngân sách có đủ?
Báo chí giờ bị áp lực ratings lượt xem quá, khó giữ được vai trò 'gác cổng'. Làm sao cân bằng đây?
Câu nói 'kháng thể văn hóa' nghe lạ nhưng rất đúng. Trong dòng chảy thông tin hỗn loạn, ta cần resilience sức đề kháng để giữ bản sắc.
Cuộc thi Sống đẹp và phim ngắn Vietnamese là những ví dụ tốt. Nhưng cần nhiều hơn thế để global reach vươn ra toàn cầu.
Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ là điều kiện tiên quyết để innovation đổi mới thực sự nở rộ. Không thể sáng tạo mà không được bảo vệ.
Ai cũng nói về tầm quan trọng của văn hóa, nhưng hành động cụ thể thì vẫn còn dàn trải. Cần một national strategy chiến lược quốc gia rõ ràng hơn.