Kỷ lục Guinness cho Robot AI 'vô dụng' nhất thế giới thuộc về Nhật Bản, dùng để xoa dịu nỗi cô đơn cho người già
Một robot AI hình chim nhỏ, được đặt tên là SPRO, vừa được ghi danh vào record Guinness với danh hiệu "useless nhất thế giới" – nhưng lại mang một sứ mệnh đầy nhân văn: giúp người cao tuổi ở Nhật Bản vượt qua loneliness và ra khỏi nhà nhiều hơn. Dự án do Miyu Fujisawa, sinh viên cao học 22 tuổi tại Đại học Oita, dẫn dắt, bắt nguồn từ nỗi regret cá nhân khi không thể dành nhiều thời gian cho bà mình trước khi bà qua đời.
SPRO mô phỏng loài chim Shimaenaga – loài chim trắng muốt, được yêu thích tại Nhật – và được thiết kế cố tình inefficient về mặt chức năng. Khi pin yếu, robot sẽ kêu lên: "Chúng mình cùng đi dạo đi!". Để sạc điện, người dùng phải mang SPRO đến các trạm công cộng như siêu thị hay nhà văn hóa, tạo ra một incentive nhẹ nhàng nhưng nhất quán để người già di chuyển. Fujisawa tin rằng hành động nhỏ này có thể cải thiện health thể chất và tinh thần theo thời gian.
Trong một experiment , Fujisawa so sánh phản ứng của người cao tuổi trước SPRO và một điện thoại hiển thị hình ảnh chim tương tự. Kết quả cho thấy chỉ khi robot có hình khối thực tế, người dùng mới quay mặt, trò chuyện âu yếm và thể hiện sự affection – chứng minh rằng hình dạng vật lý và hành vi đáng yêu có thể kích hoạt emotional thật sự. Điều này củng cố lý thuyết rằng sự tương tác cảm xúc với vật thể có thể thay thế một phần vai trò xã hội bị thiếu hụt.
SPRO là thành viên mới nhất trong làn sóng therapy tại Nhật, bao gồm LOVOT – robot chỉ biết đòi ôm – và PARO, chú hải cẩu máy từng đoạt kỷ lục Guinness vì hiệu quả clinical trong việc giảm lo âu cho người bệnh Alzheimer. Những robot này không nhằm thay thế con người, mà lấp đầy khoảng trống social và cảm xúc trong bối cảnh dân số già hóa nhanh.
Tuy nhiên, sự thành công của các robot này cũng đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa kết nối thật và kết nối nhân tạo. Khi công nghệ ngày càng replace các tương tác xã hội, liệu chúng ta đang mở ra một giải pháp nhân văn hay đang chấp nhận isolation có vẻ được an ủi? Câu hỏi này không chỉ thuộc về công nghệ, mà còn là một challenge đạo đức mà xã hội hiện đại phải đối mặt.
Công nghệ thì tốt, nhưng mình vẫn lo người nhà sẽ dùng cái này như cái cớ để khỏi phải về thăm. Cứ rely phụ thuộc vào robot, tình người phai dần thì nguy hiểm.
Từ 'vô dụng' nghe chua chát, nhưng đọc xong thấy nó lại có purpose ý nghĩa sâu sắc. Có khi thứ 'vô dụng' mới khiến người ta dừng lại và cảm nhận.
Ý tưởng bắt người dùng ra ngoài để sạc pin rất hay. Biến một hành động bị trì hoãn thành necessity bắt buộc một cách nhẹ nhàng. Thiết kế thông minh.
Mình từng thấy PARO ở viện dưỡng lão. Bà mình cười suốt cả buổi, vuốt ve như thật. Dù biết là máy, nhưng nụ cười thì có thật. comfort Sự an ủi đó có thật.
Tại sao robot phải 'kém hiệu quả'? Vì nếu nó hoàn hảo, người già sẽ chẳng cần ra khỏi nhà. Chính flaw sự lỗi mới tạo ra kết nối.
Nhật Bản đang dẫn đầu trong việc dùng công nghệ cho nhân văn, không phải cho productivity năng suất. Mình học được nhiều từ cách họ tiếp cận lão hóa.
Câu hỏi hay nhất: liệu đây là cứu cánh hay là sự đầu hàng trước sự distance xa cách trong gia đình? Công nghệ không thể chữa lành tất cả.
Chỉ cần một sinh viên trẻ với nỗi loss mất mát cá nhân thôi, mà tạo ra thứ có thể thay đổi cách xã hội chăm sóc người già. Cảm hứng thật sự.