Bản sắc văn hóa: Trụ cột trong chiến lược dài hạn của Thủ đô
Khi culture trở thành nguồn lực nội sinh, từng bước phát triển của Hà Nội sẽ mang theo chiều sâu, identity và tính bền vững. Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị về Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới đã đặt culture vào vị trí trung tâm chiến lược, coi giá trị Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo là nền tảng hình thành identity , trí tuệ và động lực phát triển lâu dài.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Đại biểu Quốc hội TP Hà Nội, nhấn mạnh rằng planning Thủ đô tầm nhìn 100 năm không thể chỉ là bản đồ không gian vật chất, mà phải là cultural trong từng thiết kế. Di sản đô thị, làng nghề, không gian công cộng hay ký ức cộng đồng đều là yếu tố cấu thành identity riêng có. Nếu chỉ chú trọng chiều cao công trình mà bỏ quên chiều sâu lịch sử, Hà Nội sẽ đánh mất soul của chính mình.
Ông cũng cảnh báo về nguy cơ urbanization nhanh làm mài mòn giá trị truyền thống nếu phát triển theo tư duy kỹ thuật ngắn hạn. Tuy nhiên, phát triển nhanh không đồng nghĩa với đánh mất bản sắc — chìa khóa nằm ở cách tiếp cận. Nếu biết xem heritage là tài sản, không gian văn hóa là nguồn lực và cộng đồng là chủ thể, đô thị hiện đại có thể giúp tradition hồi sinh trong hình thức mới.
Để biến tiềm năng văn hóa thành sustainable , cần ba chuyển đổi: từ bảo tồn thụ động sang bảo tồn sáng tạo; từ lĩnh vực tiêu tốn ngân sách sang lĩnh vực tạo giá trị gia tăng; và từ quản lý hành chính sang governance kiến tạo. Thể chế phải mở không gian cho sáng tạo, quy hoạch phải dành chỗ cho thiết chế văn hóa, và con người phải là trung tâm — khi người dân thấy văn hóa là niềm tự hào, sinh kế và phong cách sống, nó mới thật sự trở thành động lực.
Hà Nội muốn phát triển thành đô thị toàn cầu nhưng vẫn phải là chính mình. Trong mọi chiến lược — từ kinh tế số đến đô thị thông minh — cần đặt câu hỏi: Bản sắc Thăng Long – Hà Nội ở đâu? Công nghệ số có thể giúp bảo tồn và lan tỏa trải nghiệm văn hóa, nhất là với giới trẻ. Cuối cùng, một cơ chế quản trị biết lắng nghe chuyên gia, cư dân và cộng đồng sáng tạo sẽ giúp thành phố bứt phá có chiều sâu — vì Hà Nội không chỉ cần đôi chân của trí tuệ và công nghệ, mà còn cần trái tim của culture .
Rất đồng tình: phát triển mà mất bản sắc thì chỉ là thành phố sao chép. Hà Nội phải giữ được character chất riêng, từ cách sống đến không gian.
Cơ chế governance quản trị kiểu mới nghe hay thật, nhưng liệu có khả thi khi vẫn còn tư duy hành chính nặng nề?
Người dân cần được tham gia nhiều hơn, không phải chỉ là đối tượng policy chính sách mà là chủ thể sáng tạo.
Nói thì dễ, làm mới khó. Bao nhiêu công trình di sản đã bị xóa sổ vì urbanization đô thị hóa ồ ạt rồi.
Công nghệ có thể giúp preserve bảo tồn nhưng cũng dễ làm giả mạo trải nghiệm nếu không cẩn trọng.
‘Hà Nội phải là Hà Nội’ – câu nói đơn giản mà chạm đúng core trái tim của vấn đề.