Bộ luật Hình sự (sửa đổi): Bổ sung nhiều hành vi phạm tội mới trên không gian mạng

Bộ Công an đang lấy ý kiến về proposal đề xuất sửa đổi Bộ luật Hình sự, trong đó nhấn mạnh việc bổ sung nhiều offense hành vi phạm tội mới phát sinh trên cyberspace không gian mạng. Những hành vi như manipulating thao túng dữ liệu mạng xã hội để trục lợi, phát tán hình ảnh deepfake, hay laundering rửa tiền qua tiền điện tử hiện chưa được luật hiện hành quy định cụ thể, khiến công tác điều tra, truy tố gặp nhiều obstacle khó khăn.

Theo cơ quan soạn thảo, Bộ luật Hình sự hiện hành còn outdated lạc hậu trong việc mô tả cấu thành tội phạm liên quan đến công nghệ cao. Điều 291 chỉ đề cập đến tài khoản ngân hàng, nhưng thực tế có hàng loạt tài khoản có giá trị như tài khoản game, mạng xã hội hay chứng khoán — những asset tài sản kỹ thuật số chưa được pháp luật công nhận đầy đủ. Việc phải xử lý các vụ lừa đảo qua sàn giao dịch ảo bằng tội danh gián tiếp như lừa đảo chiếm đoạt tài sản đã gây nhiều controversy tranh cãi và nguy cơ bỏ lọt tội phạm.

Bản thuyết minh dự thảo cũng chỉ rõ một số emerging hành vi nguy hiểm mới như lập trình phần mềm trí tuệ nhân tạo để phạm tội, thu thập dữ liệu cá nhân trái phép, hay xâm phạm cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư — tất cả đều chưa bị xử lý hình sự. Bộ Công an cho rằng cần sớm update cập nhật luật để phản ánh đúng thực tiễn, tránh tình trạng legal gap khoảng trống pháp lý tiếp tay cho tội phạm công nghệ.

Số liệu từ báo cáo tổng kết cho thấy từ 2021 đến 2025, cả nước phát hiện 4.334 vụ án công nghệ thông tin — tăng hơn 643% so với giai đoạn trước. Đây là nhóm tội phạm có tốc độ gia tăng sharply nhanh nhất, với nhiều thủ đoạn tinh vi như tạo trang web giả mạo cơ quan công an, giả danh cán bộ kêu gọi đầu tư Forex, hay mua bán thông tin cá nhân để mở tài khoản ngân hàng. Đề xuất sửa đổi luật được xem là response phản ứng cần thiết trước làn sóng tội phạm số ngày càng sophisticated tinh vi và nguy hiểm.