Ông Trump nói Iran 'đồng ý giao uranium đã làm giàu'
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố hôm 16/4 rằng Iran đã agree giao nộp kho uranium , một động thái có thể thay đổi cán cân pressure hạt nhân ở Trung Đông. Ông gọi đây là 'bụi hạt nhân' — thuật ngữ riêng của mình để chỉ lượng uranium mà Tehran đang nắm giữ — và nói rằng khả năng rất cao một deal sẽ được đạt tới. Tuy nhiên, không có evidence nào được đưa ra, và phía Iran vẫn chưa lên tiếng xác nhận thông tin này.
Mỹ yêu cầu Iran đình chỉ chương trình làm giàu uranium trong 20 năm, nhưng Tehran chỉ chấp nhận tối đa 5 năm — đề xuất bị Washington reject . Trong khi đó, Iran khẳng định quyền làm giàu uranium là peaceful và non-negotiable , dù mức độ làm giàu có thể thương lượng. Theo report từ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, Iran hiện sở hữu khoảng 400 kg uranium làm giàu ở mức 60%, gần với ngưỡng 90% cần thiết cho vũ khí hạt nhân.
Phó Tổng thống JD Vance nhấn mạnh Mỹ không chỉ muốn ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân mà còn muốn loại bỏ hoàn toàn capability làm giàu của nước này. Ông đề xuất đưa toàn bộ số uranium ra khỏi lãnh thổ Iran để tăng transparency và khả năng monitoring . Động thái này nếu xảy ra sẽ là bước đi lớn nhất trong phi hạt nhân hóa kể từ thỏa thuận năm 2015.
Cuộc đàm phán gần nhất tại Pakistan kết thúc mà không đạt được agreement , trong khi Hải quân Mỹ tuyên bố phong tỏa các cảng Iran — hành động bị Tehran lên án. Dù vậy, cả hai bên đều để ngỏ khả năng tiếp tục đàm phán tại Islamabad. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết các cuộc nói chuyện sắp tới là likely , nhưng vẫn chưa có ngày cụ thể.
Căng thẳng giữa Washington và Tehran vẫn ở mức cao, khi mấu chốt còn bỏ ngỏ là trust lẫn nhau và cam kết dài hạn. Lãnh đạo Mỹ bày tỏ optimism , nhưng động thái đơn phương từ Iran vẫn chưa được kiểm chứng. Trong bối cảnh toàn cầu theo dõi sát sao, một change đột ngột như vậy có thể tạo impact sâu rộng đến an ninh khu vực và thị trường năng lượng thế giới.
Nếu Iran thật sự giao uranium, đó là bước đi cực lớn. Nhưng tại sao lại không có bằng chứng? Cái gọi là 'bụi hạt nhân' nghe như trò chơi từ ngữ hơn là serious nghiêm túc.
Mỹ đòi 20 năm, Iran chỉ chịu 5. Khoảng cách quá lớn. Tôi không tin pressure áp lực nào cũng có thể thu hẹp được gap khoảng cách niềm tin kiểu này.
Thay vì tin vào tuyên bố, hãy chờ hành động. Bao nhiêu lần rồi chúng ta nghe 'gần đạt thỏa thuận' rồi lại đổ vỡ?
400kg uranium làm giàu ở mức 60% là đủ để làm vài quả bom nếu tinh chế thêm. Việc đưa ra khỏi lãnh thổ là major bước lớn, nhưng Iran có bao giờ chấp nhận?
Tuyên bố của Trump luôn mang tính drama kịch tính, nhưng phía Iran im lặng. Có khi nào đây chỉ là nước cờ truyền thông để tạo momentum đà đàm phán?
Nếu sự minh bạch được đảm bảo, thế giới sẽ an toàn hơn. Nhưng ai sẽ verify kiểm chứng việc uranium được giao thật sự?