Giá vật liệu tăng cao, doanh nghiệp đá, cát khó tăng cung
market vật liệu xây dựng đang đối mặt với pressure kép: giá leo thang và nguồn cung thắt chặt. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến cost sản xuất mà còn trở thành obstacle lớn trong tiến độ các dự án hạ tầng, đặc biệt là public investment – động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế.
Theo report từ Bộ Tài chính, giải ngân đầu tư công quý I/2026 tăng trưởng tích cực nhưng vẫn dưới kỳ vọng. Nhiều dự án chuyển tiếp mới giải ngân được 5,8% kế hoạch, trong khi kế hoạch mới chỉ đạt 11%. Một phần nguyên nhân đến từ việc giá fuel và vật liệu như cát, đá, thép tăng mạnh – xi măng tăng 7%, cát đá tăng 13,5–23,3%, nhựa đường tăng gần 32%. Những biến động này khiến budget xây dựng đội thêm 1,91–8,09%, đặc biệt ở các công trình giao thông.
Nguồn cung vật liệu đang bị shortage nghiêm trọng. TP.HCM cần hơn 28 triệu m³ đá nhưng chỉ khai thác được 23 triệu m³; cát xây dựng thiếu gần 15 triệu m³, san lấp thiếu đến 26 triệu m³. Dự án cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận cần 6,9 triệu m³ cát nhưng nguồn cung trong nước không đáp ứng nổi. Nhiều doanh nghiệp như Hóa An hay Đá Núi Nhỏ gặp vướng mắc pháp lý, địa hình và thiết bị cũ, khiến production bị giới hạn dù nhu cầu cao.
Trong bối cảnh đó, ngành xi măng lại đối diện tình trạng oversupply : sản lượng đạt 125 triệu tấn, vượt xa nhu cầu nội địa 74,6 triệu tấn. Dù chi phí đầu vào tăng, các doanh nghiệp xi măng không thể tăng giá do cạnh tranh khốc liệt, nhất là khi sản phẩm từ miền Bắc tràn vào miền Nam. Ông Nguyễn Quốc Thắng (Vicem Hà Tiên) cho biết, dù đầu tư công bùng nổ, nhu cầu xi măng vẫn suy giảm do các công trình phải giãn tiến độ vì shortage cát, đá.
Các doanh nghiệp đang kiến nghị điều chỉnh regulation và đơn giản hóa thủ tục đấu giá khoáng sản để mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, nếu situation không sớm được cải thiện, impact tiêu cực sẽ lan rộng: từ chậm trễ dự án, giảm hiệu quả giải ngân, đến suy giảm niềm tin vào khả năng triển khai hạ tầng quốc gia – một yếu tố then chốt với nhà đầu tư trong và ngoài nước.
Giá cát lên gần 400.000 đồng/m³, thậm chí vượt 500.000 khi quy đổi, vậy ai đang hưởng lợi? cost Chi phí đội lên, nhưng nhà thầu thì không dám làm ẩu, lại còn phải bù lỗ. Cái pressure áp lực này đang dồn hết xuống doanh nghiệp nhỏ.
Một đằng nói dư cung xi măng, một đằng lại thiếu cát đá – rõ ràng là có sự mất cân đối trong planning kế hoạch khai thác. Nếu không điều chỉnh policy chính sách sớm, tình trạng này còn kéo dài.
Tôi làm trong lĩnh vực giám sát thi công, thấy rõ nhất là việc thiếu material vật liệu làm chậm tiến độ. Có gói thầu chờ cát cả tuần không có, máy móc nằm im. Niềm tin của dân vào các dự án công đang dần phai.
Chuyện gì cũng đổ tại thủ tục. Nhưng rốt cuộc, có mấy mỏ được cấp mới? Thay đổi cần từ trên xuống, chứ không phải để doanh nghiệp tự xoay xở mãi.
Giá tăng 8% là quá lớn với một dự án giao thông. Dự toán không theo kịp thực tế, dẫn đến phải xin điều chỉnh, lại thêm vòng phê duyệt. Càng làm càng chậm.
Có ai đặt câu hỏi vì sao không khai thác nhiều hơn ở các khu vực còn tiềm năng? Hay là có nhóm lợi ích đang thao túng market thị trường? Minh bạch ở đây cần được làm rõ.