Khi cơn bão Trung Đông lay chuyển kinh tế ASEAN+3

dialogue Đối thoại cấp cao giữa các nhà leadership lãnh đạo tài chính ASEAN+3 không chỉ là cuộc trao đổi mang tính hình thức – mà là tiếng chuông cảnh báo về một cơn bão kinh tế đang hình thành từ xa. Giữa bối cảnh xung đột Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, các nền kinh tế châu Á đang phải đối mặt với làn sóng tác động dây chuyền: từ năng lượng đến vận tải, từ chuỗi cung ứng đến niềm tin thị trường. Cuộc họp này, diễn ra trước thềm Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương ASEAN+3 vào ngày 3/5/2026, là cơ hội để các quốc gia cùng rà soát rủi ro và tìm kiếm giải pháp tập thể.

Theo analysis phân tích từ AMRO, cú sốc bắt đầu từ chi phí nhiên liệu tăng vọt, lan dần sang vật tư công nghiệp, rồi đến các ngành sản xuất và dịch vụ – cuối cùng đẩy lạm phát lên cao và kìm hãm tăng trưởng. OECD dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 chỉ đạt 2,9%, trong khi lạm phát G20 có thể lên tới 4%. ADB cảnh báo nếu giá dầu vượt 155 USD/thùng, ASEAN+3 có nguy cơ giảm 1,3% GDP và lạm phát tăng 3,2%. Trên thị trường tài chính, hơn 17 tỷ USD đã bị rút khỏi khu vực, chứng khoán châu Á sụt hơn 4%, và nhiều currency đồng nội tệ mất giá mạnh so với USD.

Việt Nam, với tư cách là thành viên tích cực, đang chủ động ứng phó. Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô giữa bối cảnh địa chính trị bất ổn. Hà Nội đã kéo dài chính sách miễn giảm thuế xăng dầu về 0% đến hết tháng 6/2026, đồng thời đẩy nhanh dự án Kho dự trữ quốc gia dầu thô tại Nghi Sơn. Song song đó, Chính phủ đang cắt giảm 50% thời gian administration thủ tục hành chính và nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế để hỗ trợ doanh nghiệp – những động thái thể hiện chiến lược kép: vừa bình ổn giá, vừa tăng khả năng resilience chống chịu.

Mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên của Việt Nam vào năm 2026 đặt ra yêu cầu cấp thiết về một hệ thống năng lượng ổn định và bền vững. Để đạt được điều đó, Việt Nam đang thúc đẩy các trung tâm tài chính quốc tế và khu thương mại tự do, đồng thời kêu gọi thu hút vốn đầu tư gián tiếp xanh cho năng lượng tái tạo và thị trường tín chỉ các-bon. Thứ trưởng Trần Quốc Phương cũng đề nghị ADB tăng hỗ trợ kỹ thuật, đơn giản hóa procedure thủ tục và đóng vai trò cầu nối tài chính – một lời kêu gọi hợp tác khu vực mang tính chiến lược, không chỉ vì lợi ích riêng mà vì sự kiên cường chung của ASEAN+3.

Cuộc khủng hoảng hiện nay không chỉ là biến động ngắn hạn, mà phản ánh sự mất cân đối cấu trúc trong tiếp cận tài nguyên toàn cầu. Trong bối cảnh đó, các quốc gia không thể hành động đơn lẻ. Việt Nam khẳng định cam kết đồng hành cùng các thành viên ASEAN+3, từ việc hoàn thiện khung pháp lý đến thúc đẩy các công cụ hỗ trợ khẩn cấp như RFF. Như Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh, duy trì sự ổn định khu vực không chỉ là trách nhiệm – mà là điều kiện sống còn cho tăng trưởng bền vững giữa một thế giới ngày càng dễ biến động và liên kết chặt chẽ.