2026: Tăng trưởng không thể chỉ là chạy nhanh

growth Tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2025 đạt mức ấn tượng 8,02%, đưa nước ta vươn lên vị trí thứ 33 trong bảng xếp hạng economy nền kinh tế lớn nhất thế giới. Con số này mở ra kỳ vọng cho năm 2026, nhưng cũng đặt ra câu hỏi: đà phát triển này có bền vững? Bởi theo annual ấn phẩm thường niên của Đại học Kinh tế Quốc dân, động lực chính lại đến từ vốn tín dụng tăng hơn 19% và đầu tư công – trong khi khu vực tư nhân trong nước, vốn là engine động cơ then chốt cho phát triển dài hạn, lại đang suy giảm. Câu chuyện không còn đơn thuần là mở rộng quy mô, mà là thay đổi bản chất của mở rộng.

Đáng lo hơn, productivity năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) – thước đo hiệu quả sử dụng resources nguồn lực – đã chuyển sang mức âm. Điều này cho thấy dù quy mô lớn hơn, nền kinh tế lại vận hành kém hiệu quả hơn: công nghệ, quản trị và phân bổ đều đang bị nghẽn. GS.TS Tô Trung Thành cảnh báo, giải pháp không thể chỉ là bơm thêm vốn hay kích cầu, mà phải là reform cải cách thể chế – đặc biệt là tạo môi trường minh bạch, ổn định cho doanh nghiệp. “Bản chất là quá trình tái cấu trúc nền kinh tế dựa trên chuyển đổi số”, ông nhấn mạnh.

Kinh tế số năm 2025 đạt 72,1 tỷ USD, chiếm hơn 14% GDP, và xuất khẩu công nghệ số lên tới 172 tỷ USD. Nhưng con số ấn tượng ấy che khuất một thực tế: FDI vào công nghệ cao chỉ chiếm khoảng 5%, chủ yếu ở khâu gia công, giá trị thấp. Nền kinh tế số còn thiếu chiều sâu khi dữ liệu chưa được khai thác thành value giá trị thực, và nhiều doanh nghiệp vẫn mơ hồ về cách bắt đầu. GS. Nguyễn Thành Hiếu cho rằng cần một hệ sinh thái đồng bộ – từ chính sách đến thực thi, từ khu vực công đến tư – để chuyển đổi số không chỉ là công nghệ, mà là mô hình kinh doanh mới.

Vấn đề không chỉ là phá rào thể chế với dữ liệu, AI hay mô hình kinh doanh mới, mà còn là thay đổi tư duy quản trị. Doanh nghiệp cần đầu tư vào con người, vào xây dựng dữ liệu, vào hệ thống quản trị – thay vì xem chuyển đổi số như một cost chi phí công nghệ đơn thuần. Muốn bứt phá, Việt Nam phải chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, từ phục hồi sang bứt phá. Như ông Nguyễn Đức Hiển nói, năm 2026 phải là năm bản lề – nơi innovation đổi mới và công nghệ trở thành driver động lực chính thức.