Kinh tế tư nhân: Đóng góp quá lớn, nhưng quyền lợi có xứng đáng?
Trong phiên thảo luận chiều 20-4 tại Quốc hội, câu hỏi lớn được đặt ra: Làm sao để khu vực private economy – động lực đóng góp hơn một nửa GDP và tạo việc làm cho 82% lực lượng lao động – có thể thực sự dẫn dắt tăng trưởng? Dù được xác định là trụ cột, khu vực này vẫn đang vật lộn với những barriers thể chế, từ thủ tục hành chính rườm rà đến khó tiếp cận credit . Đại biểu Phạm Trọng Nhân (TP HCM) chỉ rõ: chỉ khoảng 30% doanh nghiệp tiếp cận được vốn chính thức, dù khu vực này tạo ra gần 60% vốn đầu tư toàn xã hội.
Tình trạng này phản ánh sự lệch pha giữa đóng góp thực tế và quyền lực thể chế. Kinh tế tư nhân chiếm hơn 51% GDP nhưng chỉ tham gia 30% hoạt động xuất khẩu – phần lớn còn lại thuộc về đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Những lĩnh vực chiến lược, công nghệ cao hay hạ tầng lớn gần như vắng bóng doanh nghiệp nội. 'Phải chăng một khu vực được xác định là động lực quan trọng nhất vẫn đang vận hành trong khuôn khổ chưa tương xứng?' – ĐB Nhân đặt câu hỏi đầy urgency . Ông kiến nghị Quốc hội khẩn trương xây dựng luật khung về bảo đảm quyền phát triển kinh tế tư nhân.
Không riêng về thể chế, áp lực cải cách nội tại cũng đang lên cao. Đại biểu Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) nhấn mạnh cần bãi bỏ những thủ tục lỗi thời, vì hiện vẫn có gần 24% doanh nghiệp phải dành hơn 10% thời gian để xử lý thủ tục hành chính. Đơn giản hóa không chỉ là giảm giấy tờ, mà là giải phóng nguồn lực và củng cố niềm tin thị trường. Trong khi đó, ĐB Nguyễn Đại Thắng đề xuất chuyển mô hình tăng trưởng sang chiều sâu, lấy innovation và khoa học – công nghệ làm trung tâm, kèm theo việc tăng đầu tư cho nghiên cứu lên 1,5% GDP.
Cuộc thảo luận cũng mở rộng sang vấn đề ngân sách. ĐB Trần Văn Lâm (Bắc Ninh) cảnh báo: tiết kiệm chi hay tăng thu không được phép làm hao mòn động lực sản xuất kinh doanh. Thay vì hành chính hóa, cần tư duy tổng thể để sử dụng hiệu quả nguồn lực vì mục tiêu phát triển bền vững. Trong bối cảnh Quốc hội hướng tới mục tiêu tăng trưởng 'hai con số', từng quyết sách đều đang bị đặt dưới ánh sáng của tính thực chất – nơi mà niềm tin doanh nghiệp có thể trở thành chất xúc tác hay cũng có thể là bottleneck cho tương lai.
Nói mãi rồi mà thực thi có thấy đâu. Cần một monitoring mechanism cơ chế giám sát thực sự độc lập.
Luật khung nghe hay thật, nhưng liệu có thành văn bản để cất tủ?
Tại sao không bắt đầu từ việc minh bạch hóa quy trình cấp vốn? 70% DN bị từ chối tín dụng mà không biết lý do.
Nên học cách tạo ecosystem hệ sinh thái hỗ trợ như Singapore, chứ không chỉ làm luật suông.
Chỉ mong đừng để kinh tế tư nhân mãi là 'người đóng góp thầm lặng' trong báo cáo.
Tăng đầu tư cho R&D lên 1,5% GDP là mục tiêu tốt, nhưng hiện mới ở đâu rồi?
Thủ tục hành chính là gánh nặng vô hình. Mỗi DN như đang chơi trò vượt chướng ngại vật.
Nếu luật này thành hiện thực, có thể coi là bước thay đổi cuộc chơi thực sự.