Huyền thoại giải Fields Shing Tung Yau: Từ cậu bé suýt chết đói đến giáo sư toán học Harvard

Từ một cậu bé lớn lên trong cảnh poverty nghèo đói gần như chết đói ở Hong Kong, Shing Tung Yau đã trở thành một trong những mathematician nhà toán học có tầm ảnh hưởng lớn nhất thế giới. Sinh năm 1949, ông là người gốc Hoa đầu tiên giành giải Fields – award giải thưởng danh giá nhất trong toán học – vào năm 1982, khi mới 33 tuổi. Hành trình từ vùng ngoại ô không điện, không nước sinh hoạt đến giảng đường Harvard là minh chứng cho cả resilience sự kiên cường và passion niềm đam mê với tri thức.

Cha của Yau, một nhà kinh tế học và triết gia, dù nghèo nhưng luôn duy trì các buổi thảo luận triết học tại nhà và dạy con trai những bài thơ, văn dài. Điều này giúp Yau sớm hình thành abstract tư duy trừu tượng. Biến cố lớn ập đến khi ông 14 tuổi – cha qua đời – buộc ông phải vừa đi học, vừa làm gia sư để support hỗ trợ gia đình. Năm 1965, ông vào Đại học Trung văn Hong Kong, nơi potential tiềm năng của ông được một giảng viên nhận ra, dẫn đến cơ hội du học tại Berkeley với sự giúp đỡ của học bổng IBM.

Tại Mỹ, Yau sống bằng 300 USD mỗi tháng, gửi một nửa về quê. Ông dành kỳ nghỉ Giáng sinh trong thư viện, nghiên cứu chuyên sâu về geometry hình học và phương trình vi phân. Từ năm thứ hai, ông tập trung vào complex đa tạp phức và giả thuyết Calabi – bài toán từng bị coi là bất khả thi. Năm 1976, ông chứng minh thành công giả thuyết này, mở đường cho breakthrough bước đột phá trong lý thuyết dây, nơi không gian 10 chiều được cuộn lại trong cấu trúc nay mang tên Calabi-Yau.

Cùng với việc chứng minh positive năng lượng dương trong thuyết tương đối rộng của Einstein, Yau khẳng định vị thế là một pioneer tiên phong trong hình học vi phân. Ông lần lượt giảng dạy tại Princeton, Stanford, New York-Stony Brook, trước khi đến Harvard năm 1987. Trong suốt hơn ba thập kỷ, ông không chỉ nghiên cứu mà còn nỗ lực develop phát triển nền toán học Trung Quốc, gây quỹ và thành lập nhiều viện toán học, từ Bắc Kinh đến Đài Loan.

Hiện đang dẫn dắt Học viện Qiuzhen tại Đại học Thanh Hoa, Yau tiếp tục ươm mầm tài năng trẻ và vận động để Hong Kong đăng cai Đại hội Toán học quốc tế vào năm 2030. Với hàng loạt giải thưởng danh giá như Veblen, Crafoord, Wolf và Shaw, hành trình của ông không chỉ là personal thành tựu cá nhân mà còn là nguồn cảm hứng cho những ai tin rằng knowledge kiến thức có thể vượt qua mọi rào cản.