Già hóa nhanh, hệ thống chăm sóc người cao tuổi còn nhiều khoảng trống

Tốc độ aging già hóa dân số tại Việt Nam đang tăng quickly nhanh chóng, tạo pressure áp lực lớn lên hệ thống an sinh xã hội. Mặc dù tuổi thọ tăng, thời gian sống khỏe lại không tương xứng, khiến risk rủi ro bệnh mạn tính, chi phí y tế và nhu cầu care chăm sóc dài hạn gia tăng. Hệ thống dịch vụ lão khoa hiện còn nhiều gap khoảng trống, chưa theo kịp thực tế, đặt ra thách thức cho gia đình, ngành y và toàn xã hội.

Bà Lê Thị Hồng Thúy, 86 tuổi ở Đồng Nai, sống một mình nhưng phải thuê người ở cùng vì không thể tự sinh hoạt. Các con đã nghỉ hưu nhưng vẫn căng thẳng vì responsibility trách nhiệm chăm sóc mẹ. Con gái bà, bà Lê Thị Nguyệt (62 tuổi), chia sẻ: "Tôi áp lực vì cả hai mẹ con đều già. Có lúc tôi gắt gỏng, rồi cả đêm không ngủ vì hối hận. Sức khỏe tinh thần của người già cũng cần được quan tâm".

Theo Bộ Y tế, tuổi thọ trung bình đã tăng từ 65,5 lên 74,7 tuổi trong ba thập kỷ, nhưng phần lớn thời gian sống thêm lại trong tình trạng poor health sức khỏe kém. GS-TS Nguyễn Đức Công cho biết Việt Nam nằm trong nhóm nước có tốc độ già hóa nhanh nhất thế giới. Đến năm 2074, số người cao tuổi (NCT) có thể đạt 38,5 triệu — chiếm hơn 1/3 dân số. Mỗi NCT trung bình mắc 2,7 bệnh, nhóm trên 80 tuổi mắc đến 4-5 bệnh chronic mạn tính.

Hiện cả nước chỉ có hơn 40 cơ sở dưỡng lão chuyên nghiệp — quá ít so với nhu cầu của 17 triệu NCT. Chi phí chăm sóc tại nhà cao, bệnh viện quá tải, trong khi dịch vụ long-term dài hạn còn khan hiếm. PGS-TS-BS Nguyễn Văn Tân nhấn mạnh: "Gia đình ngày nay nhỏ hơn, con cái bận rộn, quá trình urbanization đô thị hóa khiến việc chăm sóc tại nhà trở nên khó khăn".

Chuyên ngành lão khoa vẫn là new mới tại các trường y, nhân lực đào tạo bài bản rất ít. Thuốc cho người già cần tính toán kỹ theo chức năng gan, thận — nếu không dễ gây biến chứng. Phần lớn người chăm sóc hiện nay là người nhà hoặc giúp việc không qua training đào tạo. Ba trụ cột của lão khoa — phòng bệnh, phục hồi chức năng và chăm sóc tinh thần — đang bị neglected bỏ ngỏ.

TS-BS Huỳnh Minh Chí, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, đề xuất cần có comprehensive chính sách toàn diện, xây dựng gói dịch vụ chăm sóc dài hạn và tăng cường hợp tác công-tư. "Chúng ta cần hướng đến lão hóa healthy khỏe mạnh để đảm bảo phát triển bền vững trong bối cảnh thay đổi dân số", ông nói.