Thống nhất hành động, khơi thông nguồn lực mới
Thời gian qua, nước ta có nhiều plan được xây dựng với tham vọng lớn, nhưng lại chưa vượt qua được lối mòn thinking nhiệm kỳ, cục bộ địa phương và ngành. Điều đó khiến không gian phát triển bị cắt lát, chồng chéo, thiếu connection và dàn trải resources đầu tư, dẫn đến waste , thiếu hiệu quả, thậm chí làm đứt gãy các động lực phát triển.
Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh thông điệp rõ ràng: cần overcome tư duy cục bộ địa giới hành chính, ngành và nhiệm kỳ. Quy hoạch phải trở lại đúng sứ mệnh: tích hợp, link , đặt địa phương trong cấu trúc tổng thể quốc gia, ưu tiên regional connectivity và không gian phát triển thông suốt.
Đây là bước đổi mới căn bản. Quy hoạch không còn là bản vẽ riêng lẻ, mà phải là một phần của national structure trong tổng thể kinh tế - xã hội. Cách lập quy hoạch trước đây thiên về quản lý tĩnh, chia đất và phân khu; định hướng mới yêu cầu tổ chức không gian theo dòng phát triển, tạo spillover và cộng hưởng giữa các vùng.
Tổng Bí thư nêu tầm nhìn “hướng Đông - tỏa Tây”, “trục Bắc - Nam liền dải”: lấy phía Đông làm không gian đột phá hướng ra đại dương, lan tỏa sức phát triển vào phía Tây; trục Bắc - Nam là backbone cho liên kết vùng. Điều này chỉ hiệu quả khi hạ tầng connected liền mạch, quy hoạch từng địa phương khớp với tổng thể, và dòng vốn, dòng lao động không bị ứ đọng.
Điểm mới quan trọng là quy hoạch phải gắn với ecosystem , bao gồm năng lượng, dân cư, môi trường, an ninh lương thực và hạ tầng số. Quy hoạch năng lượng lần đầu được nâng thành trụ cột chiến lược, chuyển từ tư duy "điện đi sau" sang chủ động bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Tuyên bố "dứt khoát chấm dứt investment trend " cho thấy quyết tâm lập lại kỷ luật. Mọi dự án không nằm trong quy hoạch hoặc đi ngược quy hoạch đều phải bị loại bỏ. Tiêu chí trung tâm là benefit của người dân: mỗi quyết định phải trả lời rõ ràng – người dân được hưởng gì?
Cuối cùng cũng có ai nói thẳng về waste lãng phí nguồn lực. Bao nhiêu khu công nghiệp bỏ hoang, bao nhiêu cao tốc đứt đoạn – giờ cần hành động, không chỉ nói.
Tư duy 'điện đi sau' đã lỗi thời thật. Giờ nếu không plan quy hoạch điện trước, các khu công nghiệp thông minh sẽ không thể hoạt động.
Nghe hay nhưng sợ nhất là... lại thành 'phong trào mới'. Làm sao để chắc chắn các địa phương không ignore phớt lờ quy hoạch chung?
Tầm nhìn 'trục Bắc - Nam liền dải' nghe như backbone xương sống thật sự. Nếu làm được, logistics cả nước sẽ bứt phá.
Liên kết vùng không chỉ là đường sá. Phải có policy chính sách đồng bộ, nếu không thì quy hoạch vẫn là giấy trắng.
Câu hỏi 'người dân được hưởng lợi gì' là key chìa khóa. Mong đây không chỉ là khẩu hiệu.