Bạo lực chính trị: Thùng thuốc súng đang âm ỉ cháy

Âm mưu ám sát Tổng thống Trump tại khách sạn Washington Hilton không chỉ là một sự kiện rùng rợn, mà còn là lời cảnh báo chói tai về làn sóng violence bạo lực chính trị đang bùng phát trong lòng nước Mỹ. Tối 25/4, Cole Tomas Allen, 31 tuổi, mang theo weapons nhiều vũ khí xông vào buổi tiệc dành cho phóng viên Nhà Trắng, nơi ông Trump, Phó Tổng thống JD Vance và các quan chức cấp cao đang có mặt. Tiếng súng vang lên, các đặc vụ vũ trang hạng nặng lao vào hội trường, ra lệnh cho mọi người lie down nằm rạp xuống đất, trong khi vội vã hộ tống ông Trump ra khỏi khu vực. Sự kiện biến buổi lễ tôn vinh tự do ngôn luận thành một cảnh tượng hỗn loạn — nghịch lý đến đau lòng.

Allen, nghi phạm đến từ California, bị truy tố với tội danh âm mưu ám sát Tổng thống và có thể đối mặt án tù chung thân. Anh ta còn bị buộc tội illegally transport vận chuyển trái phép vũ khí xuyên bang và nổ súng trong lúc thực hiện hành vi bạo lực. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), các vụ tấn công và âm mưu chống chính phủ hiện đạt mức cao nhất trong hơn ba thập kỷ. Đáng chú ý, lần đầu tiên trong 20 năm, phe extreme left cực tả vượt phe extreme right cực hữu về số vụ bạo lực — một tín hiệu cho thấy sự chia rẽ giờ đây không còn nằm ở một phía.

Phe cực tả chủ yếu nhắm vào các cơ quan thực thi immigration nhập cư, như Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE), trong khi phe cực hữu cũng không chịu thua kém: một nữ nghị sĩ đảng Dân chủ và chồng bà bị sát hại ở Minnesota, và một người phụ nữ ở Massachusetts từng lên kế hoạch ném bom xăng vào một quan chức tài chính. Một kẻ bài trừ vaccine đã bắn hơn 500 phát vào trụ sở CDC, làm một cảnh sát die thiệt mạng. Giáo sư Carly Millerd nhận định: "Đây là mức độ violence bạo lực cao nhất trong bốn thập kỷ qua". Bà nhấn mạnh vai trò của thông tin sai lệch trên mạng xã hội trong việc thúc đẩy hành vi cực đoan.

Allen từng là sinh viên chăm chỉ và yêu thích trò chơi điện tử, nhưng sau vụ ám sát hụt ở Butler tháng 7/2024, anh ta chuyển sang đăng các bài viết thuyết âm mưu và dần ủng hộ việc overturn hủy bỏ kết quả bầu cử. Giáo sư James Piazza chỉ ra rằng nước Mỹ đang sống trong một nền chính trị phân cực sâu sắc, nơi người ta không còn xem đối phương là khác chính kiến, mà là vô đạo đức. Khi các chính trị gia dùng ngôn từ inflammatory gây hấn và lan truyền tin giả, họ vô tình fuel thổi lửa cho bạo lực. Piazza kêu gọi giới lãnh đạo cả hai đảng lên tiếng phản đối bạo lực — vì lời nói của họ có sức influence ảnh hưởng lớn đến công chúng.

Chuyên gia Morwari Zafar gọi tình trạng hiện nay là một thùng thuốc súng — chỉ cần một tia lửa nhỏ cũng có thể gây nổ. Để giảm căng thẳng, các chính trị gia cần thay đổi cách engage tương tác với cử tri, thay vì kích động anger giận dữ để kiếm phiếu. Như Morgan Damman nhận xét, sự giận dữ có thể mang lại sự ủng hộ ngắn hạn, nhưng sẽ phá hoại nỗ lực xây dựng một nền dân chủ bền vững. Khi niềm tin vào thể chế bị xói mòn, nguy cơ bạo lực chỉ còn là vấn đề thời gian.