Nắng nóng và nguy cơ đột quỵ: Khi cơ thể vượt quá giới hạn chịu đựng

Sau một ngày dài chạy xe dưới trời nắng gắt, anh P.N.T. ở TP HCM về đến nhà thì bỗng dưng headache đau đầu dữ dội, người mệt lả, nói ngọng và weakness yếu thoáng qua một bên cơ thể. Tay anh không thể nhấc nổi ly nước. Gia đình nhanh chóng đưa anh vào bệnh viện và phát hiện anh bị stroke đột quỵ — một biến cố y khoa nguy hiểm, có thể để lại impact tác động suốt đời hoặc tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

PGS-TS-BS Nguyễn Huy Thắng, Trưởng Khoa Bệnh lý mạch máu não tại Bệnh viện Nhân dân 115, cảnh báo rằng nắng nóng prolonged kéo dài và gay gắt có thể làm gia tăng risk nguy cơ đột quỵ trong cộng đồng. Khi cơ thể mất nước nhanh trong thời tiết nóng ẩm, máu trở nên đặc hơn, dễ hình thành blood clot huyết khối, nhất là trong hệ tĩnh mạch. Thân nhiệt vượt ngưỡng 40°C hoặc thay đổi temperature nhiệt độ đột ngột đều làm pressure áp lực lên hệ mạch tăng vọt, đặc biệt nguy hiểm với người lớn tuổi hay có underlying condition bệnh nền như tăng huyết áp.

Các study nghiên cứu quốc tế cũng củng cố mối liên hệ này: cứ mỗi 1°C tăng thêm, nguy cơ đột quỵ xuất huyết não tăng 24% và đột quỵ thiếu máu não tăng tới 36%. Tại Việt Nam, dù chưa có large-scale nghiên cứu quy mô lớn, các bác sĩ khẳng định nắng nóng là yếu tố thúc đẩy mạnh. BS Đỗ Văn Long cho biết số ca nhập viện vì đột quỵ đang increase gia tăng, đặc biệt ở những người làm việc high pressure áp lực cao và không kiểm soát tốt bệnh lý nền.

Một trường hợp đáng tiếc là nam bệnh nhân 39 tuổi, có tiền sử tăng huyết áp nhưng discontinue treatment bỏ điều trị. Anh ngã gục một mình, không thể gọi cấp cứu, và được phát hiện nhờ camera. Khi đến bệnh viện, anh đã ngưng tim, ngưng thở và không qua khỏi dù được phẫu thuật khẩn. BS Nguyễn Thắng Nhật Tuệ nhấn mạnh: người trẻ thường overlook chủ quan, không kiểm tra sức khỏe định kỳ, dẫn đến hậu quả severe nghiêm trọng.

BS Nguyễn Huy Hoàng giải thích thêm: khi cơ thể vượt ngưỡng chịu đựng, nó phải huy động cơ chế làm mát như tiết mồ hôi và tăng tuần hoàn máu. Nếu không được nghỉ ngơi và rehydrate bù nước kịp thời, lả nhiệt có thể tiến triển thành heat stroke sốc nhiệt — cấp cứu nguy kịch với nguy cơ tử vong cao. Tim và mạch máu chịu stress căng thẳng lớn, dễ gây biến chứng như đột quỵ hay heart attack nhồi máu cơ tim.

Để prevent phòng ngừa, bác sĩ khuyên nên tránh ra đường vào giờ nắng gắt, hạn chế vận động mạnh và stay hydrated uống đủ nước. Người có bệnh nền cần được theo dõi sát. Khi nghi ngờ đột quỵ do nắng nóng, cần cool down hạ nhiệt nhanh chóng bằng nước mát, chườm đá và đưa đến cơ sở y tế ngay. Phản ứng kịp thời có thể cứu sống mạng người.