Từ 'chữa bệnh' sang 'phòng bệnh': Cuộc chuyển mình lớn nhất của y tế Việt Nam
Một cuộc chuyển mình trong y tế đang diễn ra âm thầm nhưng mạnh mẽ tại Việt Nam: thay vì chỉ chạy theo chữa bệnh, cả hệ thống đang học cách phòng ngừa từ sớm. Nghị quyết 72-NQ/TW đặt ra yêu cầu then chốt — chuyển trọng tâm từ khám, chữa bệnh thụ động sang proactive phòng bệnh, từ can thiệp muộn sang tầm soát, quản lý sức khỏe ngay từ tuyến cơ sở. Đây không chỉ là thay đổi chiến thuật, mà là một cải cách y tế sâu rộng, đặt người dân vào trung tâm và coi việc bảo vệ sức khỏe trước khi bệnh tật xảy ra là mục tiêu cao nhất. Một vision mới đang hình thành: Việt Nam khỏe mạnh, nơi mọi người sống lâu, sống khỏe và sống lành mạnh.
Thách thức hiện nay là rõ ràng: tỷ lệ mắc bệnh không lây nhiễm như ung thư, tim mạch, đái tháo đường ngày càng tăng, thậm chí có xu hướng younger . Cùng với già hóa dân số nhanh và nguy cơ dịch bệnh mới, hệ thống y tế đang chịu áp lực lớn. Thói quen sinh hoạt thiếu khoa học, ô nhiễm, mất an toàn thực phẩm… khiến gánh nặng healthcare đè lên từng gia đình. Nếu cứ tiếp tục tư duy 'có bệnh rồi chữa', tăng trưởng kinh tế có nguy cơ bị bào mòn. Nhưng nếu phát hiện sớm qua khám sàng lọc hay khám định kỳ, nhiều bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát — một lý do đủ mạnh để thay đổi.
Nghị quyết 72 vạch ra lộ trình cụ thể: từ năm 2026, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe miễn phí ít nhất một lần mỗi năm và có electronic theo vòng đời. Đến 2030, tuổi thọ trung bình hướng đến 75,5 tuổi, với ít nhất 68 năm sống khỏe mạnh. Tầm nhìn 2045 đặt mục tiêu tuổi thọ trên 80 tuổi, ngang các nước phát triển. Đặc biệt, ngày 7/4 — Ngày Sức khỏe Thế giới — được chọn làm 'Ngày Sức khỏe Toàn dân', kêu gọi toàn xã hội xây dựng lối sống lành mạnh. Đây không phải phong trào nhất thời, mà là một cam kết quốc gia dài hạn vì sức khỏe cộng đồng.
Để hiện thực hóa, các giải pháp được đẩy mạnh: đổi mới tư duy lãnh đạo, củng cố y tế cơ sở, phát triển nhân lực y tế, cải cách tài chính và digital . Việt Nam cũng đang xây dựng tổ hợp dược phẩm và trung tâm vaccine quốc gia để làm chủ công nghệ, giảm phụ thuộc. Nhưng quan trọng hơn cả, thành công phụ thuộc vào mỗi người dân. Như Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh, cần hình thành văn hóa sức khỏe — nơi rèn luyện thể lực, dinh dưỡng hợp lý, ăn sạch, uống sạch, ở sạch trở thành thói quen. Mỗi người không chỉ là người hưởng lợi, mà là actor trong hành trình này.
Khi y tế không còn chỉ là bệnh viện và toa thuốc, mà là lối đi bộ buổi sáng, bữa cơm cân bằng hay lần khám sức khỏe định kỳ, thì sức khỏe thực sự đã trở thành nền tảng phát triển. Cuộc chuyển dịch từ 'chữa' sang 'phòng' không đơn thuần là thay đổi chuyên môn — đó là sự chuyển hóa trong tư duy xã hội. Và như một chuyên gia nhận định: 'Phòng bệnh không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế, mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, toàn xã hội'. Trong hành trình này, mỗi người dân là một người gác cổng cho chính sức khỏe của mình.
Nghe thì hay thật, nhưng liệu nhà nước có đủ funding ngân sách để khám miễn phí cho cả nước mỗi năm?
Chuyển đổi số y tế là bước đi đúng, nhưng vùng sâu vùng xa có truy cập internet ổn định đâu?
Tôi ủng hộ việc lập sổ sức khỏe điện tử. Rất tiện cho theo dõi bệnh mạn tính như đái tháo đường.
Văn hóa sức khỏe cần bắt đầu từ trường học, chứ không chỉ là khẩu hiệu.
Mỗi người chúng ta đều có thể bắt đầu từ một thay đổi nhỏ: đi bộ thay vì gọi xe. small Việc nhỏ nhưng ý nghĩa lớn.
Phòng bệnh tốt hơn chữa bệnh — câu nói cũ mà mãi vẫn đúng.
Nếu thực hiện được, đây sẽ là dấu mốc quan trọng trong lịch sử y tế Việt Nam.