Kinh tế biển xanh: Luật mới có đủ sức thay đổi?

Biển Việt Nam không chỉ là ranh giới địa lý mà còn là frontier vùng đất hứa cho tăng trưởng kinh tế tương lai. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang dồn sức hoàn thiện draft dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) – một bước đi chiến lược giữa bối cảnh biến đổi khí hậu gia tăng và nhu cầu phát triển bền vững ngày càng cấp thiết. Bốn nhóm chính sách trọng tâm được định hình nhằm vừa khai thác tiềm năng biển đảo, vừa bảo vệ hệ sinh thái và đảm bảo an ninh quốc gia. Đây không chỉ là sửa đổi luật lệ, mà là rethink tái định nghĩa cách chúng ta nhìn nhận giá trị của biển.

Một trong những trụ cột nổi bật là thúc đẩy kinh tế biển green xanh và tuần hoàn, giảm phát thải. Dự thảo đề xuất xây dựng cơ chế ưu đãi đặc thù để thu hút đầu tư vào các mô hình như economic đặc khu kinh tế biển, khu đô thị lấn biển hay trung tâm thương mại tự do. Theo ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, quá trình soạn thảo bám sát guidance chỉ đạo từ cấp cao, tổng kết thực tiễn nhiều năm và tham khảo kinh nghiệm quốc tế. Điều này cho thấy nỗ lực hướng đến một khung pháp lý modern hiện đại và có tính hội nhập.

Song song với phát triển, việc quản lý không gian biển được đặt lên hàng đầu. Dự thảo nhấn mạnh việc phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan, giảm xung đột trong khai thác và hướng tới transparent minh bạch trong giao, cho thuê khu vực biển – thậm chí từng bước áp dụng auction đấu giá. Hệ thống đăng ký và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng khu vực biển cũng được xây dựng để tăng tính công khai. Những thay đổi này nhắm vào thực trạng chồng lấn lâu nay, một challenge thách thức lớn trong quản lý tài nguyên ven biển và thềm lục địa.

Về quyền lợi người dùng, dự thảo làm rõ hơn các quyền như chuyển nhượng, cho thuê hay thế chấp khu vực biển, nhưng cũng quy định chặt chẽ các trường hợp hạn chế vì lợi ích quốc gia. Về môi trường, luật chú trọng kiểm soát ô nhiễm từ đất liền, quản lý plastic rác thải nhựa đại dương, phục hồi hệ sinh thái và xử lý sự cố tràn dầu. Việc nội luật hóa các cam kết quốc tế về đa dạng sinh học biển cũng được coi là tất yếu. Tất cả nhằm tạo ra hành lang pháp lý thống nhất, khai thác tiềm năng biển mà không đánh đổi bằng môi trường hay an ninh.