Kinh tế số: Đổi mới hay chỉ là 'số hóa' cho có?

digital Kinh tế số không đơn thuần là việc đưa các hoạt động lên nền tảng online trực tuyến — đó là một cuộc chuyển đổi mang tính cấu trúc sâu rộng, đòi hỏi sự thay đổi từ gốc rễ mô hình growth tăng trưởng của nền kinh tế. GS. TS Tô Trung Thành nhấn mạnh tại Hội thảo Quốc gia về kinh tế Việt Nam 2025, rằng Việt Nam cần vượt ra khỏi tư duy chỉ coi technology công nghệ là công cụ hỗ trợ, mà phải đặt nó vào vị trí yếu tố sản xuất core cốt lõi, chi phối năng suất và năng lực cạnh tranh. Trong bối cảnh toàn cầu biến động, việc tái cấu trúc này không còn là lựa chọn — mà là bắt buộc để duy trì đà phát triển.

economy Kinh tế Việt Nam năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng với GDP đạt 8,02%, quy mô lên tới 514 tỷ USD — đưa đất nước vào top 33 nền global kinh tế lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, đằng sau con số đẹp là những hạn chế về chất lượng tăng trưởng: tăng trưởng tín dụng ở mức 19,01%, chiếm hơn nửa tổng vốn huy động, cho thấy sự dependence phụ thuộc quá lớn vào ngân hàng. Thị trường capital vốn vẫn chưa phát triển tương xứng, kéo theo rủi ro cho cả hệ thống tài chính — một tín hiệu warning báo động cần được xử lý.

Điều đáng lo hơn là khu vực tư nhân trong nước — động lực quan trọng cho sustainable tăng trưởng dài hạn — lại đang suy giảm về đầu tư. Đồng thời, đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp đã chuyển sang negative mức âm, phản ánh thực trạng quản trị kém hiệu quả, trình độ innovation công nghệ còn thấp và việc phân bổ resources nguồn lực chưa tối ưu. GS. TS Phạm Hồng Chương cho rằng, kinh tế số có thể trở thành đầu tàu để phá vỡ bế tắc này, nếu được xây dựng trên nền tảng khoa học, research nghiên cứu và đổi mới sáng tạo thực chất, thay vì chỉ dừng lại ở hình thức.

Năm 2026 được xem là thời điểm bản lề để Việt Nam chuyển từ phục hồi sang bứt phá. Ông Nguyễn Đức Hiển nhấn mạnh, thách thức lớn nhất không phải là thiếu cơ hội, mà là khả năng tháo gỡ các barriers rào cản về thể chế — đặc biệt trong quản lý dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và các mô hình business kinh doanh mới. PGS. TS Bùi Huy Nhượng thêm rằng, cần chuyển dịch từ số hóa hoạt động sang số hóa toàn bộ chuỗi giá trị, từ vị thế tham gia thụ động sang chủ động định hình vai trò trong hệ sinh thái số toàn cầu — một tầm nhìn không còn xa, mà đang cần hành động ngay.

Cuộc chuyển mình này không chỉ đòi hỏi công nghệ tiên tiến, mà còn cần thể chế flexible linh hoạt, môi trường kinh doanh minh bạch và tư duy strategic chiến lược dài hạn. Khi dữ liệu trở thành tài sản mới, và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt, việc phát triển kinh tế số không còn là nhiệm vụ của riêng Bộ hay ngành nào — mà là collective trách nhiệm chung của toàn xã hội. Nếu làm đúng, Việt Nam không chỉ bắt kịp — mà có thể dẫn dắt trong kỷ nguyên số.