De warmtepomp is niet meer groen genoeg: nu moet hij geopolitiek oplossen
Wat begon als een groene droom — reduction van CO₂ via electricity — is uitgegroeid tot een strategisch instrument in een wereld waar gasprijzen en oorlogen de energiezekerheid onder druk zetten. De warmtepomp staat in Nederland niet langer alleen voor verduurzaming, maar ook voor onafhankelijkheid. Geopolitieke schokken, van Oekraïne tot het Midden-Oosten, hebben het beeld verlegd: afhankelijkheid van fossiele brandstoffen is geen klimaatvraagstuk meer, maar een kwetsbaarheid die politiek en markt dwingt tot heroriëntatie.
De markt zelf verkeert in een transition : in 2025 bleef het geïnstalleerde vermogen stabiel op 1.017 MW, maar het aantal verkochte systemen steeg naar 136.000. Voor 2026 spant DNE een brede verwachtingsband uit — tussen 106.000 en 216.000 installaties — een uncertainty die evenzeer voedt uit beleid als uit geopolitiek. Terwijl de overgang naar elektriciteit de afhankelijkheid van geïmporteerd gas kan verminderen, vraagt het ook om eigen opwekking via zon, wind en kernenergie. Zo wordt de warmtepomp een strategische keuze, ook al schommelt de businesscase met de gasprijs.
Politiek wordt de toekomst van de warmtepomp voorzichtig benaderd. Het huidige coalitieakkoord plaatst warmtenetten voorop, met hybride warmtepompen als tussenoplossing vanaf 2029. Normering van duurzame verwarming bij vervanging van gasketels is een stap, zegt Frank Agterberg van de Vereniging Warmtepompen, maar het draait niet om één technologie. Keuzevrijheid moet gepaard gaan met bewustzijn. Tegelijkertijd wijst hij erop dat warmtenetten ook elektriciteit nodig hebben — een nuance die in het beleid vaak overgesimplificeerd wordt.
Subsidies blijven een driving force . De ISDE-regeling zag in 2025 een stijging van 17 procent in goedgekeurde aanvragen, tot 123.000 — bijna gelijk aan het totale verkoopvolume. Maar de regeling loopt af in 2030, en wat daarna komt, is onduidelijk. Investeringen met lange terugverdientijden vragen meer zekerheid. Daarom pleit Techniek Nederland voor upfront subsidies en financiering via hypotheek of renteloze lening. Ondertussen stijgt de druk: het Warmtefonds noteerde een toename van 34 procent in aanvragen in maart.
De echte ontbrekende schakel? Flexibiliteit. Ondanks slimme technieken als Modbus en Smartgrid-ready gebruikt slechts 19 procent van de eigenaren met dynamisch contract hun pomp op een smart manier. Het net staat onder druk, maar beperken is geen optie — integratie wel. De warmtepomp moet geen los apparaat zijn, maar een actieve speler in het energiesysteem. En daarvoor zijn prikkels beter dan verplichtingen.
Interessant dat ze flexibility flexibiliteit noemen als oplossing, maar de meeste mensen weten niet eens wat een dynamisch tarief is.
Waarom wordt er zo weinig gezegd over luchtluchtwarmtepompen? Mijn airco verwarmt al jaren — dat telt blijkbaar niet mee.
19 procent slimme sturing? Dan is het geen netprobleem, maar een adoption adoptie-probleem. De techniek is er, de mensen niet.
Geen subsidie vooraf? Dan kan ik het vergeten. Een loan lening aanvragen kost al te veel tijd en papierwerk.
Geen wonder dat het beleid wisselt. Politici zien dit als een verduurzamingsding, terwijl het eigenlijk om systeemstabiliteit draait.
Modbus en EEbus zijn leuk, maar als consument wil ik gewoon een app die zegt: ‘nu goedkoop, pomp aan’.
Als we serieus zijn over transitie, dan moet de overheid durven sturen. Keuzevrijheid is mooi, maar niet ten koste van het klimaat.
De sleutel ligt in combinatie: zon, wind, warmtepomp en batterij. Dan pas wordt energieonafhankelijkheid realiteit.