Een ademhalingstijd van groei: economie hinkt vooruit

De Nederlandse economie schuifelt vooruit, met een groei van slechts 0,1 procent in de eerste quarter drie maanden van het jaar. Een zachte zet, nauwelijks voelbaar onder de laarzen van de consument. Terwijl het huishoudelijk spending uitgeven stabiel bleef, zakte de export in — juist het motorblok van vorig jaar. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) wijst op een eerste berekening die geen ruimte laat voor optimisme. Vorig kwartaal groeide de economie nog met 1,2 procent, nu hinkt zij over een ijle draad van groei, geteisterd door geopolitieke tensions onrust en dalende buitenlandse verkoop.

De aanval van de Verenigde Staten en Israël op Iran in maart, gevolgd door de blokkade van de Straat van Hormuz, schudde de energiemarkt wakker. Olietankers konden het gebied nauwelijks verlaten, en de energieprijzen schoten omhoog. In april bereikte de inflatie 2,8 procent — geen trivial klein cijfer, maar ook geen ramp. Toch kozen huishoudens voor voorzichtigheid: uitgaven aan vervoer en fuel brandstof namen af, terwijl geld nog wel werd besteed aan kleding en groceries voeding. De consumptie houdt stand, maar de ademhaling is oppervlakkig.

Hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen noemt de groei een setback tegenvaller. ‘Juist de export zorgde vorig jaar voor een sterke economische groei. Nu droeg de export juist negatief bij.’ Zijn toon is nuchter, bijna bezorgd. Het consumentenvertrouwen daalt, en hoewel de oorpspronkelijke oorzaak — de spanning in het Midden-Oosten — pas in maart toesloeg, voelt het al als een dreun. ‘We zien hier nog maar één maand onrust in,’ zegt hij, ‘maar die ene maand telt zwaar.’ De economie is gevoelig voor schokken, en dit is er een die ripple doorwerkt.

Van Mulligen verwacht dat de effecten zich in het tweede kwartaal verder manifesteren. ‘Het is nog koffiedik kijken,’ geeft hij toe, ‘maar de meeste analisten zijn het erover eens dat dit geen pretty mooi cijfer kan worden.’ De export kromp vooral in machines en transportmiddelen, met name naar landen buiten de Europese Unie. De Amerikaanse tariffs importheffingen kunnen hier een rol in spelen, maar ook de handel met China liep terug. Geen enkele sector juicht. De economie staat stil, terwijl de wereld om haar heen rumbles dreunt.

Ondanks de hogere kosten en geopolitieke onzekerheid hielden consumenten hun portemonnee open — maar alleen voor het essentials noodzakelijke. Kleding en eten bleven in de kar, maar brandstof en vervoer werden geschrapt. Het is een patroon van prudence voorzichtigheid, niet van paniek. De vraag is hoe lang dat duurt. Als de olieprijs blijft stijgen of de blokkade aanhoudt, kan ook dit bescheiden vertrouwen crack wankelen. Voor nu houdt Nederland zich staande — op het nippertje.