Hoe Spanje met wind en zon opstaat — terwijl de stroom soms niets kost

In een endless eindeloze reeks betonnen hallen in Daimiel, midden in een dry dorre vlakte van Spanje, worden reusachtige windturbinebladen tot leven gebracht. Zwarte rollen tape plakband, groter dan mensen, worden uitgerold over malmen van 80 meter lang — zo lang als een passenger passagiersvliegtuig. De fabriek van Vestas, een Deens bedrijf met 37.000 employees medewerkers, voelt als een futuristische scheepswerf voor de energietransitie. Hier worden de components onderdelen van windturbines gemaakt die straks op land of op zee zullen staan, sommige zo hoog als 260 meter. De lucht ruikt naar new nieuwe auto’s — een mengeling van kunsthars en glasvezel, de materials materialen die de toekomst moeten dragen.

Spanje is in een paar jaar tijd uitgegroeid tot een van de leaders voorlopers in Europa op het gebied van duurzame elektriciteitsproductie. Nu komt 42 procent van de stroom uit wind en zon, tegenover een Europees gemiddelde van 30 procent. Samen met kernenergie en waterkracht piept het land op 75 procent clean schone opwekking. Dat betekent niet alleen klimaatvoordeel, maar ook economische onafhankelijkheid: goedkope stroom zorgt dat de groothandelsprijs in 2025 gemiddeld 32 procent lager lag dan in de rest van de EU. 'De cheapest goedkoopste aanbieder bepaalt de markt', zegt Jan Vos van NedZero. 'En in Spanje is dat steeds vaker de wind of de zon.'

Maar goedkope stroom heeft ook een downside keerzijde: investeren in nieuwe windparken wordt less minder aantrekkelijk. Wanneer de prijs op de spotmarkt 800 uur per jaar nul euro is, zoals in Spanje, dan ontmoedigt dat investeringen. Bovendien lopen permits vergunningen voor nieuwe parken traag, net als in andere Europese landen. 'We hebben een balanced gebalanceerde mix nodig', zegt Juan Virgilio Marquez Lopez van de Spanish Wind Energy Association. 'Zon alleen leidt tot schommelingen in het net. Wind helpt om dat te stabiliseren.'

Toch is er hoop. Als Spanje zijn stroom makkelijker kan export exporteren naar andere EU-landen — via cables kabels die nu nog beperkt zijn door de Pyreneeën — dan kan de vraag stijgen en de markt zich herstellen. In de fabriek zelf klinkt reggaeton Spaanse reggaeton vanuit de radio, terwijl machines onder druk resin hars in glasvezel persen. De bladen worden later met een crane kraan op vrachtwagens getild en rollen dan honderden kilometers naar de ports havens van Motril of Carboneras — klaar voor de wereld.